Η digital καθημερινότητα και η επιρροή της στα παιδιά

Η σχέση που έχουν τα παιδιά με το διαδίκτυο χτίζεται από πολύ μικρή ηλικία  και σε αυτό συντελούν πολλοί παράγοντες. Ο ρόλος της εκπαίδευσης και του εκπαιδευτικού στη σωστή χρήση του διαδικτύου αλλά και στο πότε θα πρέπει να το κάνουν είναι καθοριστικός.

Αναμφισβήτητα τα 2 χρόνια που πέρασαν οι μαθητές μπροστά στις οθόνες λόγω της πανδημίας, σε συνδυασμό με τη συνεχή εξέλιξη της τεχνολογίας σήμερα, συντελεί στο να τοποθετούν το διαδίκτυο στη ζωή τους σε εξέχουσα θέση. 

Καθημερινές συζητήσεις με τους μαθητές μου που εμπεριέχουν εκφράσεις όπως "Κυρία βρήκα τι σημαίνει η λέξη στο internet" ή "Την έγραψα με ι και όχι με η γιατί έτσι τη γράφω στα greeklish" με κάνουν να προβληματίζομαι για το πού σταματάει η αναγκαιότητα της χρήσης του διαδικτύου και τις επιδράσεις της χρήσης του στο μαθητή.

Είναι πολλά τα θετικά που έχει η ενασχόληση των παιδιών με τον υπολογιστή. Πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν έδειξε ότι ο βαθμός των μαθητών από οικογένειες χαμηλές εισοδηματικά, βελτιώθηκε όταν του δόθηκε πρόσβαση στο διαδίκτυο. Προφανώς επρόκειτο για παιδιά που δεν διάβαζαν στον ελεύθερο χρόνο τους και το internet τους δημιούργησε αυτή την επιθυμία.  Τα ερεθίσματα που έχουν και τους δίνουν το κίνητρο να ασχοληθούν, να ακούσουν, να ψάξουν και να γράψουν είναι πολλά και αυτό όταν γίνεται με μέτρο έχει πολλά οφέλη.

Στον αντίποδα βρίσκονται εκείνοι που υποστηρίζουν ότι το διάβασμα βιβλίων και η εύρεση πληροφοριών, λέξεων, συνώνυμων κ.ά. δε βελτιώνει την αναγνωστική ικανότητα των μαθητών και την ορθογραφία τους, καθώς η άμεση επαφή με το έντυπο βιβλίο ή το λεξικό όπου μπορείς να ψάξεις, να σημειώσεις και να υπογραμμίσεις βοηθά τα παιδιά πολύ περισσότερο. Οι αισθήσεις που χρησιμοποιεί το άτομο διαβάζοντας ένα έντυπο βιβλίο ενισχύει τη μνήμη του, τη φαντασία του, την αναγνωστική του ευχέρεια, αλλά και την ορθογραφία του.

Υπολογιστής και κοινωνικοποίηση

"Οι έρευνες δεν πιστοποιούν ότι τα μίντια βλάπτουν από μόνα τους. Αυτό που βλάπτει είναι το περιεχόμενο, η διάρκεια, όταν δεν προωθείται η ανάπτυξη".

Δεν είναι λίγες οι φορές όπου, εξαιτίας της υπέρμετρης και αλόγιστης χρήσης στο διαδίκτυο, τα παιδιά στερούνται κοινωνικότητας και αλληλεπίδρασης με τους συνομηλίκους τους. Μπορεί να υπάρχει η θέληση για επαφή αλλά να μη γνωρίζουν τον τρόπο να έρθουν κοντά λόγω του πολύωρου παιχνιδιού στο διαδίκτυο με ψηφιακούς "φίλους". Εκεί, το βάρος πέφτει στο γονιό αλλά και στο εκπαιδευτικό σύστημα, όπου με δραστηριότητες και με αφιέρωση ελεύθερου χρόνου θα βοηθήσουν τα παιδιά να ζουν το παιχνίδι παίζοντας στο προαύλιο, στα πάρκα, στους παιδότοπους και στις αλάνες βοηθώντας τα να έχουν πραγματική επαφή με τα άλλα παιδιά. Ο καθένας από την πλευρά του μπορεί να θέσει κανόνες και πλαίσιο της καθημερινότητας των παιδιών, ώστε να συνδυάζουν τόσο τη χρήση της τεχνολογίας, όσο και την αξιοποίηση των παραδοσιακών μεθόδων, τόσο στη μάθηση όσο και στη ψυχαγωγία των παιδιών.

Το σίγουρο είναι, ότι το παραδοσιακό παιδικό παιχνίδι, η ενασχόληση με κάποιο άθλημα, η κοινωνικοποίηση των παιδιών σε εξωτερικούς χώρους, αλλά και μέσα στην τάξη, η εξοικείωση με το έντυπο βιβλίο αλλά και η ενασχόληση με παιχνίδια, που απαιτούν όχι μόνο χρόνο αλλά και δεξιότητες, είναι διέξοδοι οι οποίες μπορούν να αποτρέψουν τη μονομέρεια. Άλλωστε μια ορθή και λελογισμένη χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών, δεν ζημιώνει τα παιδιά. Ίσα ίσα μπορούν να επωφεληθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό και σε πολλούς τομείς.

Μαθαίνοντας την ενσυναίσθηση

 Με αφορμή το βιβλίο που διαβάζω τις τελευταίες ημέρες 'Πώς οι Δανοί εκπαιδεύουν τα πιο ευτυχισμένα παιδιά στο σχολείο και στην οικογένεια', το οποίο και έχω βρει εκπληκτικό, θα ήθελα να θίξω αυτό το τεράστιο κομμάτι της ενσυναίσθησης και κατά πόσο καλλιεργείται στα παιδιά!

Ζούμε σε μια κοινωνία όπου ο καθένας ενδιαφέρεται για τον εαυτό του και το πώς του συμπεριφέρονται και όχι στο Τι οδήγησε σε αυτή τη συμπεριφορά??? 

Πριν 2 χρόνια δούλευα ως παράλληλη στήριξη σε μαθητή Δ' δημοτικού με ΔΕΠΥ, ο οποίος δυσκολευοταν ιδιαίτερα στη διαχείριση του θυμού του εξαιτίας της παρορμησης του. Απόρροια αυτού ήταν, στην αρχή του διαλείμματος να είναι ιδιαιτέρως πρόσχαρος και να έχει τη διάθεση να παίξει με τους φίλους του, στην πορεία όμως αυτό να χάνεται καθώς η έλλειψη ενσυναίσθησης σε συνδυασμό με το θυμό που μπορεί να είχε σε κάποιο παιχνίδι, έκανε τα παιδιά να απομακρύνονται.

Σε συνεργασία με τη δασκάλα της τάξης του, αποφασίσαμε να αφιερώσουμε μια ώρα την εβδομάδα σε αυτό που οι Δανοί αποκαλούν 'ώρα της τάξης'. Την ώρα αυτή, με διάφορες δραστηριότητες προσπαθούσαμε να οδηγούμε τα παιδιά να αναγνωρίσουν συναισθήματα συμμαθητων τους από εκφράσεις προσώπου , χειρονομίες κλπ αλλά και το να μιλούν για το πώς αισθάνονται τα ίδια. Ο μαθητής μου δυσκολεύτηκε πολύ να προσαρμοστεί σε αυτή τη διαδικασία και να 'ανοιχτεί' στους συμμαθητές του. Μετά απο περίπου 2 εβδομάδες, όχι μόνο συμμετείχε, αλλα η επιθετική συμπεριφορά του στο διάλειμμα, μειώθηκε αισθητά.

Προσπαθούμε να διδάξουμε στα παιδιά αρχαία και ιστορία και ξεχνάμε να διδάξουμε να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα τους και κατ' επέκταση πώς να μπαίνουν στη θέση του άλλου . Και όχι μόνο αυτό, αλλά πολλές φορές γονείς κι εκπαιδευτικοι χρησιμοποιούν φράσεις όπως 'Μη ντρέπεσαι', 'μην αγχώνεσαι', 'είσαι μεγάλο παιδί και δεν πρέπει να κλαις', με τις φράσεις αυτές ωθούνται τα παιδιά στο να αποσιωπούν  το πως αισθάνονται και να νιώθουν ότι πρέπει να αισθανθούν κάτι άλλο, κάτι πιο αποδεκτό.

Στη Δανία ο τομέας της ενσυναίσθησης είναι από τους πιο βασικούς και καλλιεργείται στα παιδιά απο πολύ μικρή ηλικία με διάφορες δραστηριότητες και τρόπους και είναι ένας από τους παράγοντες που τους κατατάσσει στον πιο ευτυχισμένο λαό στον κόσμο.

Χρήσιμες συμβουλές για γονείς κι εκπαιδευτικούς :

- Όταν το παιδί σας ή ο μαθητής σας κλαίει επίμονα η' αντιδράει υπερβολικά, σταθείτε στο ύψος του και πείτε του ότι τον καταλαβαίνετε. Έπειτα ζητήστε του εκείνος να σας προτείνει μια λύση με την οποία θα νιώσει καλύτερα.

- Μειώστε το χρόνο που χρησιμοποιούν τα tablet και τους υπολογιστές τα παιδιά κι αυξήστε το ελεύθερο παιχνίδι. Έρευνες έχουν δείξει, ότι το ελεύθερο παιχνίδι στη φύση διδάσκει στο παιδί να είναι πιο αυτόνομο και να μαθαίνει τα όριά του.

- Οργανώστε μια φορά την εβδομάδα μια συγκέντρωση στο σπίτι, όλη η οικογένεια, όπου όλα τα μέλη θα συζητούν μαζί ιστορίες, θα παίζουν επιτραπέζια παιχνίδια, θα συζητούν για το πώς πέρασαν την εβδομάδα τους και θα αποφεύγεται η χρήση κινητών τηλεφώνων! Η ψυχική επαφή είναι πολύ καίρια στις μέρες μας και κάνει τα παιδιά να αισθάνονται ασφαλή.

- Επικροτήστε μια σωστή συμπεριφορά (συνεργασία, αλληλοβοήθεια, προσπάθεια) περισσότερο απο έναν καλό βαθμό. 

Αγχογόνες καταστάσεις και οι παράγοντες επιρροής για το χειρισμό τους

 Καθημερινά ακούμε πολλές φορές τη λέξη άγχος και στρες σε διάφορες εκφάνσεις της ζωής μας. Η έννοια του στρες περιγράφεται ως το αποτέλεσμα της ενεργητικής αλληλεπίδρασης του ατόμου με το περιβάλλον του. Το περιβάλλον καθημερινά μας τροφοδοτεί με ερεθίσματα, τα οποία, ανάλογα με το πόσο αγχογονα ειναι, το άτομο τα αξιολογεί και κρίνει αν υπάρχει κάποιος κίνδυνος η'οχι.

Το στρες είναι πολύ έντονο στοιχείο και στη ζωή των παιδιών και είναι ικανό να επιφέρει μεγάλη αναστάτωση. Τα παιδιά και οι έφηβοι διαθέτουν μικρή εμπειρία στην αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων, σε σύγκριση με έναν ενήλικα. Επίσης, οι γνωστικές τους ικανότητες είναι σε διαρκή εξέλιξη μέχρι το τέλος της εφηβείας, γεγονός που συμβάλλει ακόμη περισσότερο στη διαχείριση δύσκολων καταστάσεων.

Η οικογένεια πρώτη από όλους, η κοινωνική υποστήριξη, η ηλικία και το φύλο είναι μερικοί απο τους πιο σημαντικούς παράγοντες επιρροής στο άτομο για να αντιμετωπίσει και να χειριστεί αγχογονες καταστάσεις. Η οικογένεια ως η πρώτη κοινωνία ένταξης του ατόμου, διαδραματιζει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση συμπεριφοράς και χαρακτήρα. Η κοινωνική υποστήριξη απο την άλλη πλευρά ορίζεται ως η έγνοια και η φροντίδα που δέχεται το άτομο απο τον κοινωνικό του περίγυρο, όπως το σχολείο, οι φίλοι, το συγγενικο πλαίσιο. 

Όσον αφορά την ηλικία , έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά ηλικίας 6-12 χρόνων υιοθετούν στρατηγικές επίλυσης που εστιάζουν στο πρόβλημα ενώ σε ηλικίες 10-14 ετών οι στρατηγικές εστιάζουν στο συναίσθημα. 

Το φύλο είναι εξίσου σημαντικό και επηρεάζει. Έτσι λοιπόν, τα κορίτσια έχουν την τάση να αξιολογούν το εκάστοτε πρόβλημα ως πιο περίπλοκο και να εξακολουθούν να το σκέφτονται ακόμη κ όταν εκείνο πάψει να υπάρχει. Επιπρόσθετα, τα κορίτσια επηρεάζονται σημαντικά από το πως αντιμετωπίζουν οι γύρω τους το συγκεκριμένο γεγονός και επιλέγουν μεθόδους που σχετίζονται με το συναίσθημα. Αντίθετα, τα αγόρια τείνουν να αντιμετωπίζουν μόνα τους το πρόβλημα, αποφεύγοντας την κοινωνική στήριξη. 

Η προσωπικότητα σίγουρα είναι ένας τομέας άξιος λόγου, αφού καθορίζει πλήρως στρατηγικές που θα επιλέξει το άτομο. 

Τέλος, τα είδη των γεγονότων παίζουν το δικό τους ρόλο στην εφαρμογή συγκεκριμένων στρατηγικών. Το άτομο πολλές φορές (ιδιαίτερα όταν μιλάμε για παιδί κάτω των 12 ετών) αναμετράται με μια κατάσταση, για την οποία δεν έχει πολλές πληροφορίες και χαρακτηρίζεται από μια ασάφεια. Απότοκος αυτού, ειναι να προβεί σε συγκεκριμένους χειρισμούς. 

Παρατηρείται, κλείνοντας ότι είναι μεγάλη η γκάμα των παραγόντων που θα επηρεάσουν το άτομο για να αντιμετωπίσει και να χειριστεί δύσκολες καταστάσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές είναι πρωτόγνωρες. 

Πρακτικές συμβουλές για τη ΔΕΠΥ

 Η ΔΕΠΥ ως μία από τις συνηθέστερες νευροαναπτυξιακές διαταραχές της παιδικής ηλικίας, χαρακτηρίζεται από τρεις βασικές κατηγορίες συμπτωμάτων. Οι κατηγορίες αυτές είναι η δυσκολία διατήρησης της προσοχής, η δυσκολία στη συγκέντρωση καθώς και η αυξημένη κινητική δραστηριότητα. 

Πολλές φορές, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της μάθησης, αυτά τα συμπτώματα μπορούν να γίνουν τροχοπέδη στη μετάδοση γνώσεων από μέρους του εκπαιδευτικού αλλά και του γονέα που βοηθάει στη μελέτη το παιδί του, αλλά και στον ίδιο το μαθητή, ο οποίος έχει ως στόχο να κατακτήσει τη γνώση και να βρίσκεται στο επίπεδο των συμμαθητών του.

Κατά τη διάρκεια λοιπόν του μαθήματος, φροντίζουμε να ακολουθούμε κάποια βήματα ούτως ώστε να γίνει πιο εύκολη η μαθησιακή διαδικασία.

1. Πρώτα απ' όλα, για να περιοριστεί η η κινητική δραστηριότητα, θα πρέπει να γίνονται μικρά διαλείμματα, το χρόνο των οποίων θα γνωρίζει το παιδί. Με τον τρόπο αυτό, θα ξέρει ότι μπορεί να σηκωθεί, να κινηθεί, συγκεκριμένη στιγμή και θα αυξηθεί η συγκέντρωσή του την υπόλοιπη ώρα.
2.  Μπορούμε να δώσουμε στο παιδί να κρατάει κάποιο μπαλάκι antistress ή να κάθεται σε μια καρέκλα γραφείου της οποίας η πλάτη κινείται (ιδανικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί η μπάλα γυμναστικής pilates, που λειτουργεί ευεργετικά, αφού το παιδί εκτονώνει την ενέργειά του χωρίς να σηκώνεται).
3. Όσον αφορά τη συγκέντρωση, θα πρέπει να επικεντρωθούμε στη μείωση οπτικών ερεθισμάτων, τα οποία υπάρχουν στο δωμάτιο και ιδιαίτερα στο μέρος το οποίο κάθεται και κάνει μάθημα. Από τη στιγμή που υπάρχουν πολλά στυλό, μολύβια και γόμες, μέχρι να επιλέξει αυτό το οποίο θα χρησιμοποιήσει, ενδεχομένως να ξεχάσει την εντολή.
4. Επίσης, τα πράγματα που βρίσκονται στο χώρο του, καλό είναι να έχουν συγκεκριμένες θέσεις και να μην αλλάζουν. Αυτό δημιουργεί στο παιδί μια ασφάλεια και μια σιγουριά και δεν του προσθέτει ακόμη ένα ερέθισμα διάσπασης.
5. Είναι πολύ σημαντικό να διατυπώνουμε σαφείς και άμεσες εντολές, χωρίς ερώτηση. πχ. Άνοιξε σε παρακαλώ το βιβλίο σου και κάνε την άσκηση 5 και όχι, Θα μπορούσες να ανοίξεις το βιβλίο σου;
6. Ανάλογα με την ηλικία (από τη μικρότερη προς τη μεγαλύτερη) δίνουμε από μία έως περισσότερες εντολές αλλά πάντα με σαφήνεια.
7. Η διατήρηση της προσοχής του παιδιού, θα πρέπει να εμπεριέχει κίνητρο. Είναι όμορφο και θα έχει αποτέλεσμα εάν δώσουμε ένα κείμενο πχ που αναφέρεται σε ένα θέμα ενδιαφέρον για το μαθητή.
8. Έχει παρατηρηθεί ότι οι μαθητές με ΔΕΠΥ ανταποκρίνονται πολύ καλύτερα ΄και διατηρούν για πολύ περισσότερο χρονικό διάστημα την προσοχή τους, όταν περιμένουν μια ελκυστική ανταμοιβή. Αυτό μπορεί να είναι είτε ένα αυτοκόλλητο, είτε η ανάθεση μιας δουλειάς.
9. Χρησιμοποιούμε πολύ τα σχεδιαγράμματα. Οι γεμάτες σελίδες με μεγάλα κείμενα και μακροπερίοδο λόγο μπορεί να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για το παιδί.
10. Όσον αφορά το συμπεριφορικό κομμάτι, προσπαθούμε να εστιάσουμε στην επιθυμητή συμπεριφορά και όχι σε αυτό που δεν επιθυμούμε να κάνει το παιδί. Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο, καλό είναι να αποφεύγονται οι τιμωρίες.

Θυμόμαστε πάντα ότι δεν είναι επιθυμία του παιδιού να διασπάται, να μην συγκεντρώνεται και να κινείται συνεχώς. Όσο δύσκολο είναι για τον εκπαιδευτικό εκείνη τη στιγμή, άλλο τόσο είναι και για εκείνο που προσπαθεί. Γι΄αυτόν ακριβώς το λόγο, θα προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τον τρόπο που εκείνο προσλαμβάνει τη γνώση.

Διαβάζοντας μαθαίνουμε να γράφουμε.

Το διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων αποτελεί μια δραστηριότητα που τα παιδιά δεν τα έλκει, ιδιαίτερα όταν οι μαθητές αυτοί έχουν και κάποιου είδους μαθησιακή δυσκολία.

Είναι γεγονός ότι η ανάγνωση αποτελεί μια ιδιαίτερα πολύπλοκη διαδικασία για τους μαθητές. Η ύπαρξη δε, μαθησιακών δυσκολιών η' η διάσπαση προσοχής δυσκολεύει τα παιδιά να κατανοήσουν αυτό που διαβάζουν, καθώς καταναλώνουν πολύ χρόνο για να διαβάσουν. Πολλές φορές, μάλιστα η απουσία σημείων στίξης στην ανάγνωση τους, η οποία δε χρωματίζει το λόγο αλλά και οι παύσεις, λόγω κόπωσης σε σημεία που δεν είναι σωστά, μπορεί να δώσει διαφορετικό νόημα στο κείμενο καθώς και να χαθούν νοήματα σημαντικά για την εξέλιξη της ιστορίας.

Γι αυτό είναι πολύ σημαντικό, όταν συστήνετε στο παιδί να διαβάσει ένα βιβλίο, να γνωρίζετε ότι θα αποκομίσει κάτι από αυτή τη διαδικασία.

• Οι μικρές παύσεις σε κάθε παράγραφο, θα βοηθήσουν πολύ, ούτως ώστε να κατανοεί ο μαθητής το νόημα κάθε παραγράφου αλλά και να εμπεδώσει τη σημασία της δημιουργίας παραγράφων στα δικά του κείμενα.
• Το βιβλίο, είναι καλό να είναι 'κοντά' στα ενδιαφέροντά του για να του κεντρίσει το ενδιαφέρον.

Tip! Αυτό μπορεί να του εμπλουτίσει και τις ιδέες του αλλά και να του εξάψει τη φαντασία του στο σχεδιασμό μιας δικής του ιστορίας.

• Πολλά παιδιά κάνουν ορθογραφικά λάθη, καθώς δυσκολεύονται να θυμηθούν και να εφαρμόσουν κανόνες που αφορούν το θέμα και τις καταλήξεις των λέξεων. Η ανάγνωση, σε συνδυασμό με ασκήσεις που αφορούν τις οικογένειες λέξεων, θα βοηθήσουν τους μαθητές να κατηγοριοποιήσουν τις λέξεις και να τις διακρίνουν οπτικά.

• Για να κεντρίσετε το ενδιαφέρον των παιδιών, βάλτε τα να κυκλώσουν λέξεις που τους κάνουν εντύπωση με μια κορδέλα, η' με ένα λαστιχάκι. Θα τους φανεί διασκεδαστικό και πολύ πιο ενδιαφέρον από το κλασικό τρόπο του μολυβιού.

Μια διαφορετική αξιολόγηση

Στη χώρα μας, παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια για μια πιο διαφορετική και σύγχρονη αξιολόγηση των μαθητών, συνεχίζει να λειτουργεί η παρωχημένη αξιολόγηση η οποία περισσότερο "ενδιαφέρεται" για μια τελική, αθροιστική αξιολόγηση που έχει στόχο κυρίως τον έλεγχο των μαθησιακών γνώσεων.
Όπως έχει προειπωθεί, σε προηγούμενο άρθρο, η κάθε προσωπικότητα μαθητή-μαθήτριας είναι πολύ διαφορετική και ο τρόπος που προσλαμβάνει τις πληροφορίες και τη γνώση ευρύτερα, είναι εξίσου μοναδικός. Αυτό, από μόνο του καθιστά αναγκαία και τη διαφορετική αξιολόγηση. Σε εκπαιδευτικά συστήματα άλλων χωρών υιοθετείται η αξιολόγηση με αναστοχασμό, που έχει ως στόχο την πολύπλευρη ανάπτυξη του παιδιού, όχι μόνο ως μαθητή αλλά και ως προσωπικότητας. Σύμφωνα με αυτή τη διαδικασία, το παιδί ενισχύεται συνεχώς καθώς εμπλέκεται στη μαθησιακή διαδικασία, κατά την αξιολόγηση αλλά προάγεται και εξελίσσεται και η διδασκαλία, αφού ο εκπαιδευτικός ανατροφοδοτείται μέσα από τις απορίες και την εξέλιξη των μαθητών του.








Οι μαθητές και η διαφορετικότητά τους

Βάση των παραπάνω, αντιλαμβανόμαστε ότι η αξιολόγηση δεν είναι μια διαδικασία που πρέπει να πραγματοποιείται στο τέλος μιας ενότητας ή της σχολικής χρονιάς, αλλά πραγματοποιείται όσο εξελίσσεται η εκπαιδευτική διαδικασία και βοηθάει το μαθητή αλλά και τον εκπαιδευτικό να εξελιχθεί. Εδώ, δεν πρέπει να παραβλεφθεί η παραδοχή ότι ο κάθε μαθητής διαθέτει διαφορετικές κλίσεις, ενδιαφέροντα κι ασχολίες και έχει μεγαλώσει σε διαφορετικά πλαίσια και εικόνες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ακολουθεί και διαφορετική μαθησιακή πορεία.
Η διαδικασία της αξιολόγησης θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψιν τις διαφορετικές πλευρές και περιοχές ανάπτυξης ενός μαθητή, οι οποίες δε μπορούν να αξιολογηθούν ταυτόχρονα, με εφαρμογές που είναι κοινές για όλους. Αυτό δε θα ήταν δυνατόν να φέρει πολύπλευρα αποτελέσματα για τη μαθησιακή διαδικασία.

Ο εκπαιδευτικός

Ο εκπαιδευτικός λοιπόν θα πρέπει να ακολουθήσει μια πορεία ούτως ώστε να αξιολογήσει  τη μάθηση αλλά και να αξιολογήσει για τη μάθηση.
Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει:

• να συλλέγει συνεχείς πληροφορίες
• να παρατηρεί και να καταγράφει ενδείξεις και στοιχεία
• να μαζεύει αποδεικτικά στοιχεία
• να παρατηρεί ενδεχόμενες αντιδράσεις 

με σκοπό την εξέλιξη και την πρόοδο των μαθητών του και

• να δημιουργεί σιγά σιγά το προφίλ του μαθητή του με το υλικό που έχει συλλέξει
• να ενημερώνει τον ίδιο αλλά και τους γονείς του για την εξέλιξη του

με σκοπό τη συνεχή ανατροφοδότησή του.

Αυτό επιτυγχάνεται από την αλληλεπίδραση του εκπαιδευτικού με τους μαθητές του, από το διάλογο μεταξύ τους, από τα φύλλα αξιολόγησης που δίνει ο εκπαιδευτικός αλλά και από τον τρόπο που τα αντιμετωπίζει το παιδί, από τη συνεργασία μεταξύ τους. Ο δάσκαλος επίσης για να δημιουργήσει το προφίλ του μαθητή, είναι ανάγκη να τον παρατηρεί (τις αντιδράσεις, τις ανάγκες του, τα συναισθήματά του, τη θέληση του για συνεργασία ή όχι κ.ά). 

Όπως γίνεται αντιληπτό, είναι μια αμφίδρομη διαδικασία  και θα πρέπει να πραγματοποιείται, όχι με σκοπό τη βαθμοθηρία αλλά την συγκέντρωση πληροφοριών με σκοπό την εξέλιξη του μαθητή και της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

'Είμαι οπτικός τύπος' κυρία

'Είμαι οπτικός τύπος' κυρία.
Πολλές φορές ακούμε αυτή τη φράση από μαθητές. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν γονείς και δάσκαλοι που το ερμηνεύουν ως δικαιολογία, προκειμένου να μη διαβάσει ο μαθητής με τον τρόπο που του έχει ζητηθεί.
Το λεγόμενο 'γνωστικό στυλ' χρησιμοποιείται ως όρος για να περιγράψει τον τρόπο, με τον οποίο το άτομο συνηθίζει να προσλαμβάνει, να επεξεργαζεται και να αποθηκεύει πληροφορίες. Αυτό σχετίζεται με το γενικότερο επίπεδο ικανοτήτων των παιδιών, το οποίο κατακτάται από πολύ μικρή ηλικία.
Σε ένα μεγάλο ωστόσο βαθμό, το στυλ αυτό ενυπάρχει στους μαθητές και αυτό αποδεικνύεται με την ευκολία που, κάποιος μαθητής μπορεί να μάθει 'βλέποντας', 'ακούγοντας' κ.ο.κ
Το 'μαθησιακο στυλ' από την άλλη, το οποίο επίσης συνδέεται με τη γνωστική ανάπτυξη του μαθητή, αναφέρεται στον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο ο μαθητής προσεγγίζει και μελετάει τις πληροφορίες.
Εάν τα ερεθίσματα τα επεξεργαζεται π.χ οπτικά η' ακουστικά αλλά και το ποια στιγμή της ημέρας το κάνει, εξαρτάται από το μαθησιακο στυλ. Αυτό απαιτεί ιδιαίτερη αυτογνωσία από μέρους των μαθητών προκειμένου να επιλέξουν τον τρόπο που θα μάθουν και τη διαδικασία την οποία θα επιλέξουν.
Είναι πολύ λογικό, βάση των παραπάνω, να θέλει ο κάθε μαθητής, συγκεκριμένο τρόπο να διαβάσει και αντίθετα, αν του ζητηθεί από τον εκπαιδευτικό άλλος τρόπος, να απαιτεί περισσότερο χρόνο και να δυσκολεύεται.

Σημασία σχολικής επιτυχίας.

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε ακούσει από μαθητές τις εκφράσεις:
"Δεν ξαναδιαβάζω αυτό το μάθημα."
"Στο μάθημα αυτό δεν είμαι καλός, άρα γιατί να προσπαθώ;"
"Η κυρία δεν μου λέει "μπράβο",. Δεν ξαναδιαβάζω στο μάθημά της.".

Δεν είμαι σίγουρη για το πόσο δίνουμε βαρύτητα στα λόγια αυτά των παιδιών, είτε οι εκπαιδευτικοί, είτε οι γονείς και το ερμηνεύουμε απλά ως "τεμπελιά".
Ως σχολική επίδοση ορίζεται η αξιολόγηση της απόδοσής του σε σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία και τους εκάστοτε μαθησιακούς στόχους, ενώ η σχολική αποτυχία ταυτίζεται με την αδυναμία κατάκτησης των μαθησιακών στόχων και τη χαμηλή σχολική επίδοση- σε συνδυασμό κάποιες φορές, με την παρουσία συνοδών προβλημάτων, όπως προβλήματα συμπεριφοράς ( Kupersmidt & Coie, 1990 ). Όσον αφορά, το κοινωνικό πλαίσιο, η μαθητική ανεπάρκεια εκφράζεται με τη στέρηση εφοδίων για το μέλλον του παιδιού και σε ατομικό επίπεδο με την προσωπική αποτυχία της οικογένειας να το στηρίξει.

Οι εκπαιδευτικοί σήμερα χαρακτηρίζουν "σχολική αποτυχία" το να μη φτάσει μια μερίδα μαθητών και μαθητριών στο αναμενόμενο επίπεδο γνώσεων που ορίζει η κάθε βαθμίδα και αυτό με τη σειρά του οδηγεί στην επανάληψη της τάξης ή στην προσωρινή- μόνιμη εγκατάλειψη του σχολείου.(Τουρτούρας 2012).

Πολλοί ωστόσο είναι και οι εξωγενείς παράγοντες που συμβάλλουν στη σχολική αποτυχία του παιδιού. Κάποιοι από αυτούς είναι το μορφωτικό επίπεδο των γονιών, το κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο της οικογένειας, οι συχνές μετακινήσεις, η διγλωσσία, η έλλειψη σχολικής ετοιμότητας, η διδακτέα ύλη κ.ά.

Βλέπουμε λοιπόν, ότι η σχολική αποτυχία είναι ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα. 
Στη σχολική τάξη λοιπόν μπορεί να υπάρχουν

• μαθητές ντροπαλοί, με έντονο το αίσθημα της δειλίας. Τα μάτια όμως του εκπαιδευτικού βλέπουν έναν μαθητή με απροθυμία και μη θέληση συμμετοχής.
• μαθητές με ελλιπή σχολική ωριμότητα (η σχολική ωριμότητα αφορά την εξέλιξη της σχολικής νοημοσύνης) που επιφέρει στο μαθητή αδυναμία προσαρμογής στο σχολικό πλαίσιο και αδυναμία παρακολούθησης των μαθημάτων.
• μαθητές που οι εκπαιδευτικοί ερμηνεύουν ότι έχουν έναν αποσπασματικό και διστακτικό λόγο, ενώ στην πραγματικότητα αυτό είναι αποκύημα της χαμηλής αυτοεκτίμησης του ίδιου του παιδιού.
• μαθητές στοχοποιημένους λόγω κάποιων ιδιαίτερων εξωτερικών ή της προσωπικότητάς τους, χαρακτηριστικών, με αποτέλεσμα να τους γεννιέται μια συστολή και ένας φόβος να εκφράσουν τη γνώμη τους. Ο φόβος αυτός συνοδεύεται με δειλία μήπως γίνουν αντικείμενο κοροιδίας.
• μαθητές με έντονο το συναίσθημα του πανικού και του άγχους της επίδοσης, το οποίο γεννιέται λόγω της βαθμοθηρίας αλλά και της πίεσης του οικογενειακού περιβάλλοντος. Όλοι αυτοί οι παράγοντες, στην τάξη εμφανίζονται με έναν πανικό τη στιγμή που το παιδί καλείται να απαντήσει σε ερωτήσεις του δασκάλου.
• μαθητές που κυριαρχούνται από "σχολική ανία". Αδυνατούν να παρακολουθήσουν λόγω της έλλειψης ενδιαφέροντος για το μάθημα.
• μαθητές που στερούνται μεθοδολογίας. Πολλοί από αυτούς αδυνατούν να παρακολουθήσουν τη ροή του μαθήματος, λόγω της έλλειψης προγράμματος στο διάβασμά τους, είτε στο σπίτι, είτε στο σχολείο.

Κίνητρα, ενθάρρυνση, επιβράβευση είναι, κατά τη γνώμη μου οι τρεις μαγικές λέξεις που θα βοηθήσουν το παιδί, καθώς δεν υπάρχουν "μαγικές συνταγές".

• Κίνητρο δεν είναι μόνο ο βαθμός. Κίνητρο μπορεί να είναι ένας επαγγελματικός στόχος, ένα όραμα, η αξία (π.χ της μόρφωσης). Βάζοντας απλούς στόχους, ο μαθητής έχει καθημερινά ένα λόγο να προσπαθεί.
• Προσπάθησε κι άλλο!Μπορείς! Η ενθάρρυνση να αναλάβει το παιδί πρωτοβουλίες, να συμμετέχει σε εργασίες και να εκφράζει άφοβα τη γνώμη του, θα ενισχύσουν την αυτοεικόνα και την αυτοεκτίμησή του. 
• Επιβραβεύστε! Δεν κοστίζει! Η αξία τού "μπράβο" είναι τόσο μεγάλη, που δεν τη φαντάζεστε. Μια επιθυμητή συμπεριφορά, μια αξιέπαινη προσπάθεια, μια αργή ή γρήγορη εξέλιξη είναι πολύ καλοί λόγοι γι' αυτό.

Θα ήθελα, κλείνοντας να προσθέσω, ότι ένα ενθαρρυντικό και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, βοηθούν πολύ το παιδί στην επίτευξη των στόχων του. Κινητοποιούνται κι έχουν εμφανή όρεξη για να θέσουν νέους μαθησιακούς στόχους. Οι μαθητές αυτοί είναι συνήθως οριοθετημένοι και πειθαρχημένοι. Σε αντίθετη περίπτωση, ένα μη υποστηρικτικό περιβάλλον οδηγεί σε συμπεριφορές που μπορούν να χαρακτηριστούν απαξιωτικές προς τη γνώση και με έλλειψη κινήτρων.

Σχέση συνεργασίας με το δάσκαλο του παιδιού σας.

Η προσωπική μου γνώμη σχετικά με την τεράστια επιρροή που έχει η οικογένεια (η σχέση των γονεων μεταξύ τους αλλά και απέναντι στα παιδιά τους) στο παιδί, επιβεβαιώνεται καθημερινά όλο και περισσότερο. Μιλώντας για επιρροή, εννοούμε το συμπεριφορικό αλλά και το γνωστικό τομέα με ποικίλους τρόπους. Η οικογένεια ως η πρώτη και η σημαντικότερη κοινωνία που εισέρχεται το παιδί, μαθαίνει σε εκείνο να διαχωρίζει τις σωστές από τις μη αποδεκτές συμπεριφορές.


Ο εκπαιδευτικός από την άλλη πλευρά (στο σχολικό περιβάλλον η σε κάποιο άλλο), διαθέτει εξίσου μεγάλη επιρροή απέναντι στο παιδί, αφού διαθέτει όλα εκείνα τα "εργαλεία" με χρήση των οποίων, θα κάνει πιο γρήγορη κι αποτελεσματική την εκμάθηση γνώσεων στο παιδί.


Οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες είναι μια μόνιμη κατάσταση που επηρεάζει το παιδί. αυτό σημαίνει ότι οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να είναι σε μια συνεχή εγρήγορση, προκειμένου να εντοπίζουν και να επιλέγουν τις κατάλληλες μεθόδους που θα ταιριάζουν στο μαθητή και θα του φανούν αποδοτικές. Η σχέση ανάμεσα στο γονιό και στον εκπαιδευτικό είναι καθοριστικής σημασίας αλλά συχνά προκύπτουν προβλήματα που την παρεμποδίζουν. Μια ενδεχόμενη κακή εμπειρία από προηγούμενο εκπαιδευτικό, κάνει ένα γονιό πιο καχύποπτο και επιφυλακτικό, ενώ από την άλλη πλευρά, οι εκπαιδευτικοί πολλές φορές θεωρώντας τους γονείς ανίδεους κι αδιάφορους απέναντι στα παιδιά τους, είναι αρνητικά διακείμενοι απέναντι τούς. Παρ' όλες όμως τις δυσκολίες και τους προβληματισμούς, ο στόχος είναι κοινός, η μέγιστη δυνατή ενίσχυση και στήριξη του παιδιού.


Για την επίτευξη λοιπόν, αυτού του κοινού στόχου, κρίνεται αναγκαία η οικοδόμηση μια ειλικρινούς συνεργασίας. Μερικές συμβουλές για να συμβεί αυτό:

1. Ο γονιός θα ήταν χρήσιμο να ενημερώσει το δάσκαλο του παιδιού του για όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά του χαρακτήρα του. Η σκιαγράφηση του παιδιού (χαρακτήρας, χόμπι, διάγνωση-εάν υπάρχει), θα δώσει τη δυνατότητα στο δάσκαλο να το γνωρίσει κι από τα μάτια του γονιού, όταν εκείνο βρίσκεται στο σπίτι.
2. Η συνάντηση γονιού και δασκάλου θα ήταν σωστό να γίνει την πρώτη κιόλας μέρα της σχολικής χρονιάς. Αυτό θα δώσει την  ευκαιρία στο γονιό να συναναστραφεί νωρίς με τον εκπαιδευτικό, αλλά και το αντίστροφο, ώστε ο δάσκαλος να είναι "προετοιμασμένος" και γνώστης από πριν, για τον μαθητή.
3. Είναι σωστό ο γονιός να ενημερώσει το δάσκαλο για το μαθησιακό προφίλ του παιδιού, Η απόδοσή του στη διάρκεια των σχολικών χρόνων αλλά και οι τρόποι, οι τεχνικές που το έχουν βοηθήσει ή αποθαρρύνει στο παρελθόν, είναι πολύ χρήσιμες πληροφορίες.
4.  Ο γονιός θα πρέπει να είναι ενήμερος για τις εκπαιδευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιεί ο εκπαιδευτικός, προκειμένου να μην κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό και αποπροσανατολίσει το παιδί.
5. Πολλές φορές, ενώ ο στόχος είναι ο ίδιος, οι τρόποι προσέγγισης διαφέρουν ανάλογια με την προσωπικότητα του καθενός. έτσι, ο εκπαιδευτικός μπορεί να συνεισφέρει με διαφορετικό τρόπο και ο γονιός με κάποιο άλλο.
6. Τα κίνητρα στους μαθητές και ιδιαίτερα σε εκείνους που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες, κρίνονται απαραίτητα, αφού χωρίς εκείνα, ενδεχομένως η διαδικασία της μάθησης, να καταστεί ανιαρή.
7. Το παιδί είναι σωστό να "μιλάει" για τα συναισθήματά του και να τα "ονομάζει". Η έκφραση συναισθημάτων στο γονιό για τον εκπαιδευτικό και το αντίστροφο, θα δώσει την ευκαιρία στον καθέναν να έχει εποπτεία στο σχολικό περιβάλλον και στο σπίτι αντίστοιχα.
8. Η ανάπτυξη ενδιαφερόντων κρίνεται απαραίτητη και από το γονιό και από το δάσκαλο.
9. Στο σπίτι, οι γονείς θα πρέπει να βοηθούν το παιδί (όπου κρίνεται απαραίτητο) στις σχολικές εργασίες, ούτως ώστε ο μαθητής να αισθανθεί ασφάλεια.

Ας μην ξεχνάμε λοιπόν ότι μια σωστή και με, γερά θεμέλια, διαπροσωπική σχέση γονεά-παιδιου-εκπαιδευτικού, ευνοεί:

• την προσωπική εξέλιξη του μαθητή
• το καλύτερο συναισθηματικό κλίμα
• τη μεγαλύτερη πειθαρχία
• την αποτελεσματικότερη διδασκαλία
• την αποτελεσματικότερη μάθηση

Δεπυ στους ενήλικες

Η ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικοτητα) είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή με νευροβιολογική βάση. Κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά της είναι η μειωμένη συγκέντρωση και ο έντονος παρορμητισμός (σε περίπτωση που συνυπάρχει και η υπερκινητικότητα, προστίθεται και η συνεχής κινητικότητα).

Είναι υπερκινητικο η' απλά ζωηρό? 

Η πιο συνηθισμένη αλλά και αναμενόμενη ερώτηση των γονέων είναι αυτή. Πολλά παιδιά είναι απλά ζωηρά. Όταν όμως οι προαναφερθείσες συμπεριφορές εμφανίζονται σε βαθμό ασύμφωνο με την ηλικία του παιδιού, τότε καλό θα ήταν να παρακολουθηθεί πιο εντατικά.

Γιατί αδυνατεί να συγκεντρωθεί όταν του δίνεται μια άσκηση για το σχολείο, ενώ όταν θα έχει ένα κίνητρο για μια δραστηριότητα στο σπίτι, μπορεί να τα καταφέρει? 

Υπάρχει η πιθανότητα το παιδί να χρειάζεται κίνητρο για να ολοκληρώσει μια δραστηριότητα. Στην περίπτωση αυτή, ελέγχουμε το παρορμητισμό και την αδυναμία συγκέντρωσης με βάση την ηλικία και το αναπτυξιακό του προφίλ. Εάν οι συμπεριφορές αυτές, δημιουργούν δυσκολίες στις σχέσεις του με τους άλλους (στο σχολείο, στις εξωσχολικές δραστηριότητες ή στο σπίτι), τότε καλό θα ήταν ο γονιός να συμβουλευτεί κάποιον ειδικό εκπαιδευτικό, ώστε να συνεργαστούν για να βοηθηθεί το παιδί.

Η σκιαγράφηση του Κωνσταντίνου, ίσως βοηθήσει ώστε να καταλάβουμε καλύτερα τα χαρακτηριστικά ενός παιδιού με ΔΕΠΥ.
Ο Κωνσταντίνος είναι 8 ετών και είναι είναι παιδί που κινείται αδιάκοπα, χωρίς να κουράζεται. Η προσοχή του διασπάται πολύ εύκολα και δυσκολεύεται ιδιαίτερα να παραμείνει συγκεντρωμένος ώστε να ολοκληρώσει μια δραστηριότητα.
Χρειάζεται συνεχώς κίνητρα για την επίτευξη μια δραστηριότητας και κυρίως επιβράβευση.
Κατά τη διάρκεια, παιχνιδιού με τους φίλους του, είναι ιδιαίτερα παρορμητικός και δε μπορεί να περιμένει τη σειρά του. Κάνει συνεχώς ζαβολιές με σκοπό να κερδίσει και θέλει να είναι το επίκεντρο της προσοχής (πράγμα με το οποίο δυσανασχετούν οι φίλοι του).

Ας προσπαθήσουμε τώρα, να φανταστούμε τον Κωνσταντίνο σαν ενήλικα.

Η σύγχρονη πραγματικότητα είναι πολύπλοκη και η διαχείρισή της απαιτεί να έχουμε μια σειρά από ικανότητες που μας επιτρέπουν:

• να φιλτράρουμε τα εξωτερικά ερεθίσματα, ώστε να ελέγξουμε ποιο από αυτά θα υιοθετήσουμε αλλά και ποιο από αυτά θα απομονώσουμε.
• να βάζουμε προτεραιότητες, αποφασίζοντας την κάθε στιγμή, τί είναι το πιο σημαντικό

Ο Κωνσταντίνος δυσκολεύεται ως ενήλικας, σε αρκετές πτυχές της καθημερινής του ζωής, όπως η εργασία, οι ερωτικές και κοινωνικές του σχέσεις, οι σπουδές. Οι φρενήρεις ρυθμοί της καθημερινότητας, σε συνδυασμό με την αδύναμη  μνήμη του, τον κάνουν ασυνεπή στις υποχρεώσεις του (ξεχνάει να πληρώσει λογαριασμούς, δεν θυμάται προσωπικές υποχρεώσεις). Αδυνατεί να συγκεντρωθεί σε τομείς που απαιτούν συγκέντρωση, γεγονός που του δημιουργεί προβλήματα, τις περισσότερες φορές, στο εργασιακό περιβάλλον. Ακόμη, δεν έχει καλή αίσθηση του χρόνου, με αποτέλεσμα να καθυστερεί σε συναντήσεις.

ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΓΙ' ΑΥΤΟ

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η ζωή με ΔΕΠΥ είναι πιο δύσκολη, αλλά η αποδοχή και η αναγνώριση είναι το πρώτο βήμα. Ύστερα έρχονται τα υπόλοιπα:

• Συναισθηματικό αυτοέλεγχος. Πριν απαντήσω ή αντιδράσω σε κάτι, το σκέφτομαι καλά.
• Δεν αναβάλω και δεν αποφεύγω υποχρεώσεις.
• Να βάζω ειδοποιήσεις, προκειμένου να μην αμελώ πράγματα.

Ακόμη:

• ενημέρωση της οικογένειας σε σχέση με τις δυσκολίες του οικείου τους και αποφυγή θυμού που πιθανών να εκτονωθεί, λόγω της συσσωρευμένης κούρασης.
• εκπαίδευση του ίδιου του ατόμου σε σχέση με τα νευροβιολογικά αίτια της ΔΕΠΥ.
• απαλλαγή από βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις του τύπου "είμαι τεμπέλης", "είμαι ανεύθυνος".

5 Τακτικές για δύσκολους αναγνώστες

Η ανάγνωση είναι μία αρκετά δύσκολη διαδικασία και σε συνδυασμό με την κατανόηση, καθίσταται πολύπλοκη. Το παιδί καλείται να διαβάσει και να κατανοήσει ένα κείμενο, προκειμένου να απαντήσει σε ερωτήσεις που του δίνονται. Εδώ δίνονται κάποιες οδηγίες με σκοπό τηνδιευκόλυνση του μαθητή.

• Διάβασε το κείμενο ανά παράγραφο. Σταμάτα, μόλις τελειώσεις την παράγραφο.

• Χρωμάτισε κάθε άγνωστη λέξη.

• Βρες την κεντρική ιδέα κάθε παραγράφου.

• Προσπάθησε να βρεις τις λέξεις κλειδιά.

• Διηγήσου (από μέσα σου ή σε κάποιον την ιστορία). 

Κάνε τη ζωή των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες πιο εύκολη, στο μάθημα της έκθεσης.

"Κυρία, θα κάνω όποια άλλη άσκηση θέλετε, εκτός από σκέφτομαι και γράφω"

Καν' τε το εξής τεστ: Προσπαθήστε να σκεφτείτε τον εαυτό σας να κάνει κάτι που μισεί, μπροστά σε κόσμο. Κάποιος από εσάς μπορεί να σκεφτεί ότι μισεί να τραγουδάει μπροστά σε κόσμο, κάποιος άλλος να τραγουδάει κοκ.
Νομίζω ότι τα συναισθήματα που σας δημιουργούνται, σίγουρα δεν είναι ευχάριστα. Αμηχανία, απέχθεια, ντροπή. 

Η αυτοαξιολόγηση αυτή, είναι ένα μικρό δείγμα, προκειμένου να προσπαθήσετε να μπείτε στη θέση ενός παιδιού με δυσλεξία, τη στιγμή που διαβάζει ή γράφει μπροστά σε άλλους. Θέλει να βγει αμέσως από αυτή τη θέση, γιατί ξέρει πως όσο κι αν προσπαθήσει, συνεχώς θα ματαιώνεται και θα απορρίπτεται αφού θα κάνει λάθη. Δύσκολα θα καταφέρεις να το πείσεις να το κάνει και ακόμη κι όταν αυτό συμβεί, θα είναι επειδή πρέπει.

Το "σκέφτομαι και γράφω", ένα πολύ απαιτητικό μάθημα.
Οι απαιτήσεις του μαθήματος της έκθεσης, από το δημοτικό έως και το λύκειο, είναι πολλές. Οι καθηγητές ελέγχουν το μαθητή σε πολλούς τομείς, της κατανόησης, της έκφρασης, της δομής και της ορθογραφίας. Ο χρόνος λοιπόν εξέτασης του μαθήματος είναι πολύ λίγος για να μπορέσει ένα παιδί να γράψει και να ελέγξει το γραπτό του. 
Ο δυσλεξικός μαθητής, "δυσφορεί", όταν ξέρει ότι πρέπει να γράψει έκθεση. Αυτό συμβαίνει:
1. γιατί ο χρόνος δεν του είναι αρκετός τις περισσότερες φορές, καθώς ο χρόνος που χρειάζεται για την επεξεργασία των ζητουμένων, είναι μεγαλύτερος, στα παιδιά αυτά.
2. οι δυσλεξικοί μαθητές αντιμετωπίζουν δυσκολία στον προφορικό και γραπτό λόγο. Αυτό, έχει ως συνέπεια, να υπάρχουν τις περισσότερες φορές, ορθογραφικά λάθη, κάτι που ματαιώνει το παιδί και δεν του δημιουργεί κίνητρα.
3. Τα παιδιά με Δυσλεξία και άλλες μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζουν σοβαρά κενά στη δυνατότητα απομνημόνευσης και ανάκλησης πληροφοριών. Η μεγαλύτερη δυσκολία σχετίζεται περισσότερο με τη μνήμη εργασίας. Αυτό έχει ως απόρροια να δυσκολεύεται πολύ το παιδί να θυμηθεί και να βάλει σε τάξη τις ιδέες του. Έτσι,έχει ανάγκη από περισσότερο χρόνο προκειμένου να ανακαλέσει τα ζητούμενα και τα δεδομένα του θέματος.
4. Η μνήμη εργασίας διευκολύνει τη λειτουργία πολλών γνωστικών λειτουργιών, όπως π.χ. της κατανόησης, της ανάγνωσης. Οι ελλείψεις λοιπόν στη μνήμη εργασίας δυσχεραίνουν το μαθητή να θυμηθεί τυχόν παρατηρήσεις που του έχει επισημάνει ο εκπαιδευτικός, προκειμένου να μην τις επαναλάβει.

Κάνε τη ζωή του μαθητή πιο εύκολη.

Το παιδί που εμφανίζει μαθησιακές δυσκολίες, δε θέλει να γράψει. Πιο συγκεκριμένα, μπορεί να σε εκλιπαρεί να μην γράψει και να στα πει προφορικά. 
Αυτό, λοιπόν που  ενδιαφέρει κατά κύριο λόγο έναν εκπαιδευτικό είναι να μάθει το παιδί να δομεί τις σκέψεις του. 

• Ζήτησε από το μαθητή να σου πει προφορικά, αυτό ακριβώς που θα έγραφε. Αντί γι' αυτόν, γράψε το εσύ και έπειτα δώσ' του το να το διαβάσει. Ζήτησε του να σου πει, τί δεν του αρέσει και να σου πει να το διορθώσεις. Με αυτό τον τρόπο θα μάθει να χρησιμοποιεί διαρθρωτικές λέξεις και να έχει η παράγραφος αλλά και η έκθεσή του μία συνέχεια, χωρίς να αγχώνεται μήπως κάνει ορθογραφικά λάθη.
• "Κομμάτιασε" το θέμα της έκθεσης. Χρωμάτισε με άλλο χρώμα τα ζητούμενα και με άλλο τα δεδομένα, προκειμένου να τα βλέπει πιο εύκολα, όταν θα ανατρέχει σε αυτά.
• Κάνε ένα σχεδιάγραμμα με πλαγιότιτλο στην κάθε παράγραφο. Αυτό θα βοηθήσει το μαθητή με δυσλεξία να δομήσει καλύτερα τις παραγράφους του και να μη συγχέει τα θέματα και τα νοήματά του.
• Ακόμη, δώσε περισσότερο χρόνο στο παιδί να επεξεργαστεί τις πληροφορίες του θέματος. Το άγχος του χρονοδιαγράμματος είναι μόνο κακός σύμβουλος.
• Επίσης, θύμισέ του πώς αν δεν προλάβει να τα γράψει όλα, μπορεί να συμπληρώσει αυτά που θέλει να γράψει προφορικά.

Αν θέλουμε να εξασκήσουμε την ορθογραφία:

Αφού, έχει δουλευτεί το θέμα της δομής (πρόλογος-κύριο μέρος- επίλογος), έπεται ο τομέας ορθογραφία. (Μας ενδιαφέρει περισσότερο η δομή, καθώς στον προφορικό λόγο, η δομή είναι αυτή που υπερισχύει).

• Ζήτησε από το παιδί να γράψει μία έκθεση και καθησύχασέ τον ότι δεν σε ενδιαφέρουν τα ορθογραφικά του λάθη. Με αυτό τον τρόπο, όλη του η προσοχή θα επικεντρωθεί στη δομή και στις ζητούμενες έννοιες. Αφού τελειώσει, πρότρεψέ τον να ανοίξει το λεξικό και να αυτοδιορθωθεί. Είναι σίγουρο ότι θα νιώσει καλύτερα που θα είναι ο "δάσκαλος" του εαυτού του και θα του αποτυπωθούν πολύ καλύτερα στη μνήμη, οι δικές του διορθώσεις. 
• Κάθε φορά, που διορθώνεις ένα ορθογραφικό λάθος του, θύμιζέ του μερικές λέξεις από την οικογένεια λέξεων που ανήκει (εάν είναι θεματικό) και επαναλάμβανε τους κανόνες γραμματικής (σε περίπτωση που είναι καταληκτικό).

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που μετράει περισσότερο, για να βελτιωθεί το παιδί με μαθησιακές δυσκολίες, είναι η ψυχολογία και η αυτοπεποίθησή του. Άρα, μην ξεχνάς να τον ενθαρρύνεις συνεχώς και να κρατάς ένα αρχείο από την αρχή της χρονιάς με τις εκθέσεις του, προκειμένου να δει μόνος του τη μείωση των λαθών του.

"Όντως κυρία, είχατε δίκιο, εδώ είχα πολύ περισσότερα κόκκινα απ' ότι σήμερα",

Η σεξουαλικότητα στα άτομα με αυτισμό.

Η ανάπτυξη της σεξουαλικότητας και η έκφρασή της είναι κάτι φυσιολογικό και τυπικό σε κάθε άνθρωπο, όπως η ανάπτυξη και η έκφραση των αισθημάτων της πείνας και της δίψας.

Η επαφή μου ως εκπαιδευτικός, με άτομα με ΔΑΔ, μου δημιούργησε απορίες σχετικά με τη σεξουαλικότητα των ατόμων αυτών, του τρόπους έκφρασης αλλά και διαχείρισής τους. Η άποψη μου, ότι εκπαίδευση δεν είναι μόνο η ενασχόληση με το γνωστικό μέρος, με ώθησε να κάνω μια μικρή έρευνα σχετικά με τις σεξουαλικές ανάγκες των παιδιών με αυτισμό, τους τρόπους διαχείρισης αλλά και τις περιπτώσεις που πρέπει να παρεμβαίνει ο γονιός ή ο εκπαιδευτικός.

Τα άτομα που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού είναι ασεξουαλικά ή τείνουν στην ομοφυλοφιλία?

Τα άτομα με αυτισμό ωριμάζουν σωματικά και σεξουαλικά, την ίδια ακριβώς περίοδο με παιδιά τυπικής ανάπτυξης. Οι τομείς που επηρεάζει ο αυτισμός, όπως αυτός την κοινωνικοποίησης, δεν σχετίζεται σε καμία περίπτωση με αυτόν της σεξουαλικότητας. Αρκεί βέβαια να τονίσουμε ότι σε κάποιες περιπτώσεις, εξαιρετικά χαμηλής λειτουργικότητας, ενδεχομένως να μην υπάρχουν σεξουαλικές ανάγκες.

Σε ποια ηλικία πρέπει να αρχίσει να δέχεται το παιδί σεξουαλική διαπαιδαγώγηση?

Η πρώιμη διαπαιδαγώγηση, είτε σε ένα, τυπικής ανάπτυξης, παιδί, είτε σε ένα παιδί, που βρίσκεται στο φάσμα, σχετικά με τη σεξουαλική έκφραση, είναι καίρια, καθώς είναι αλληλένδετη με την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησής του. Η γνώση και ο διαχωρισμός των μερών του σώματος σε μια γυναίκα από έναν άνδρα, γίνεται ήδη στην ηλικία των τριών, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι στην ηλικία αυτή μπορούμε να μιλήσουμε για τη σεξουαλική πράξη, καθώς ακόμη το παιδί είναι πολύ μικρό. Σε μεγαλύτερη ηλικία και ανάλογα με το αναπτυξιακό επίπεδο του παιδιού, μπορεί να αρχίσει η μεθοδευμένη εκπαίδευση στο θέμα αυτό. Καλό θα ήταν αυτό να συμβεί, πριν το παιδί μπει στην ηλικία της εφηβείας. 

Διαφέρει η εκπαιδευση από άτομο σε άτομο?

Η σεξουαλική συμπεριφορά και οι κανόνες της διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Σε άτομα υψηλής λειτουργικότητας, μπορούμε να εμβαθύνουμε σε έννοιες, όπως η ενσυναίσθηση, η εκτίμηση και ο σεβασμός, καθώς είναι ακρογωνιαίοι λίθοι για να δημιουργηθεί στο μέλλον, μια επί ίσοις όροις σχέση με το αντίθετο φύλο, Σε άτομα χαμηλής λειτουργικότητας, μπορεί να αρκεί η επικέντρωση στους κανόνες σεξουαλικής συμπεριφοράς, σε δημόσιους ή μη,  χώρους, η και η έννοια της ντροπής.
Αρκεί, πάντα, βέβαια να τονίζουμε ότι, το πρόγραμμα και η εκπαίδευση είναι εξατομικευμένη και προσαρμοσμένη στο κάθε άτομο, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις δυσκολίες, τις ελλείψεις, τις απαιτήσεις, αλλά και τον κοινωνικό περίγυρο που βρίσκεται. Οι συμπεριφορές του κάθε παιδιού, είναι αποτέλεσμα του οικογενειακού περιβάλλοντος, του σχολικού περιβάλλοντος και όλων των εξωτερικών ερεθισμάτων που δέχεται. Η αλληλεπίδραση με γονείς, αδέλφια, δασκάλους και συνομηλίκους βοηθούν στην κατανόηση πολλών θεμάτων σχετικών με τη σεξουαλικότητα. Η δυσκολία όμως πραγματοποίησης κοινωνικών επαφών, τα κάνουν να χάνουν μερικές από αυτές τις πηγές πληροφόρησης.

Οι άγραφοι κανόνες.

Το γδύσιμο σε δημόσιο χώρο, ο δημόσιος αυνανισμός, το άγγιγμα των γεννητικών οργάνων όταν βρίσκονται κι άλλοι άνθρωποι μπροστά, είναι μερικές συμπεριφορές παιδιών που έχουν παρατηρηθεί από τους γονείς τους, κατά την περίοδο της εφηβείας. Αυτές οι συμπεριφορές μπορούν να παρατηρηθούν,είτε σε παιδιά τυπικής ανάπτυξης είτε σε παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Η διαφορά είναι ότι τα άτομα που βρίσκονται στην πρώτη κατηγορία, είναι σε θέση να αντιληφθούν άγραφους κανόνες, καθώς και μη λεκτικά μηνύματα, όπως χειρονομίες ή εκφράσεις προσώπου. Τα άτομα της δεύτερης κατηγορίας, λόγω της δυσκολίας κατανόησης των κανόνων αυτών, αλλά και της παρατήρησης του κόσμου γύρω τους, είναι πιο εύκολο να σταματήσουν τέτοιες συμπεριφορές. Για όλους τους παραπάνω λόγους, η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα άτομα με αυτισμό, επιβάλλεται να είναι εξατομικευμένη και μεθοδευμένη.

Η αυτοικανοποίηση είναι φυσιολογική?

Η σεξουαλική αυτοικανοποίηση αποτελεί μια υγιή συμπεριφορά εκτόνωσης και σεξουαλικής έκφρασης όλων των ατόμων, χωρίς διακρίσεις. Στα άτομα με αυτισμό, ο αυνανισμός είναι, ίσως η πιο κατάλληλη εκτόνωση της σεξουαλικής ορμής . Εδώ, όμως, είναι σημαντικό να θέσουμε κάποιες προυποθέσεις, όπως ο τόπος που λαμβάνει χώρο να είναι κοινωνικά αποδεκτός, καθώς και ο τρόπος που ενεργεί το παιδί να είναι ασφαλής. Η αυτοικανοποίηση είναι μια πολύ συχνή συμπεριφορά στα άτομα με αυτισμό, εξαιτίας της έλλειψης έκφρασης συναισθημάτων και δημιουργίας σχέσεων με το άλλο φύλο, καθώς και ο συχνός ερεθισμός των ερωτογενών του ζώνων.

Σε ποιες περιπτώσεις, πρέπει να διακοπεί η συμπεριφορά αυτή?

Όπως ανέφερα και παραπάνω, η έλλειψη κατανόησης άγραφων κανόνων, μπορει να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες και μη αποδεκτές συμπεριφορές, όπως ο αυνανισμός σε δημόσιο χώρο. Σε αυτή την περίπτωση, προτείνεται η ήρεμη διακοπή και με τον κατάλληλο τρόπο να δώσουμε στο άτομο, το χρόνο που χρειάζεται να κατανοήσει ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν είναι πρέπουσα. Στη συνέχεια, αναθέτουμε στο άτομο, δραστηριότητα που απαιτεί τη χρήση και των δύο χεριών, καθώς και νοητική συγκέντρωση.

Η σεξουαλικότητα και η έκφρασή της είναι ένας τομέας πολύ σημαντικός, ιδιαίτερα σε άτομα που δεν δύνανται να δημιουργήσουν ολοκληρωμένες σχέσεις με το άλλο φύλο. Δεδομένου, ότι στα σχολεία δεν υπάρχει μάθημα το οποίο να διδάσκεται στα παιδιά, προτείνεται ο κάθε εκπαιδευτικός, εξατομικευμένα και σε συνεργασία με τους γονείς, να κάνει το καλύτερο δυνατό έτσι ώστε, το άτομο με αυτισμό να κατανοεί την έννοιά της, αλλά και να την εκφράζει με τρόπο, που να μην ντρέπεται γι' αυτό. 

Η δυσλεξία στα πανεπιστημιακά έδρανα.

"Κοιτάζοντας πίσω στο χρόνο, είναι εύκολο να θυμηθώ τον δημόσιο εξευτελισμό, τη μαυρίλα στα χρόνια του σχολείου...κι απέχω πολύ από το να συγχωρήσω σήμερα τους "βασανιστές" μου. Δε θα αφήσω να μου ξεφύγει η ευκαιρία, γιατί πονάει πολύ. Θυμάμαι (μετά τη διάγνωση) ένα τρομακτικό παλιρροιακό κύμα ανακούφισης να με κατακλύζει. Δεν ήμουν "χαζός", "άχρηστος", "αργός", "τεμπέλης", "απελπισμένος", "καθυστερημένος". Είχα δυσλεξία και μπορούσα να κάνω κάτι γι' αυτό. Οι συνέπειες; Μαζί με τα συναισθήματα, ήρθε η αμφίβολη προοπτική να κλάψω δημόσια."

"Τα πρώτα μου συναισθήματα, όταν έμαθα ότι έχω δυσλεξία, ήταν ανακούφιση και θυμός. Ανακούφιση γιατί επιτέλους έδιωξα από πάνω μου το βάρος που κουβαλούσα τόσα χρόνια- τους χαρακτηρισμούς των δασκάλων μου που μου έλεγαν "να προσπαθώ περισσότερο" και να "μην είμαι τόσο τεμπέλης". Αλλά μετά ήρθε ένα κύμα θυμού. Δεν ήθελα να έχω δυσλεξία. Το να είμαι ένας φοιτητής μεγαλύτερος σε ηλικία από τους υπόλοιπους και χωρίς ακαδημαικά ή επαγγελματικά προσόντα, με δυσκόλευε αρκετά. Τώρα όμως έχω ένα παραπάνω πλεονέκτημα."




Τα συναισθήματα των ανθρώπων που έχουν δυσλεξία, είναι ανάμικτα και, κάποιες φορές, συγκεχυμένα. Τις περισσότερες φορές διαβάζουμε άρθρα που σχετίζονται με την διάγνωση, την αντιμετώπιση και τις στρατηγικές της δυσλεξίας αλλά και τα συναισθήματα των ανθρώπων αυτών, κατά τη σχολική ζωή τους. Τί γίνεται όμως όταν τα άτομα αυτά ακολουθούν ακαδημαική καριέρα;
Οι φοιτητές με δυσλεξία που εισέρχονται σε κάποια σχολή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: 

• σε εκείνους που είχαν διαγνωστεί στη σχολική ζωή τους και είτε είχαν λάβει, είτε όχι κάποια ειδική βοήθεια
• κι σε εκείνους που πήραν τη διάγνωσή τους, μετά την εισαγωγή τους στο πανεπιστήμιο. Σε αυτήν την περίπτωση, αξίζει να σημειωθεί, ότι στην χώρα μας, δεν υπάρχει, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, η δυνατότητα πρώτης διάγνωσης από επίσημο φορέα, μετά την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο.

Φοιτητές προυπάρχουσα διάγνωση

Οι φοιτητές που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία, βρίσκονται συνήθως σε καλύτερη θέση, από αυτούς που δεν έτυχαν ποτέ πλήρους αξιολόγησης. Δεδομένης της διαφορετικότητας της δυσλεξίας από άτομο σε άτομο, υπάρχουν ορισμένες ομοιότητες που χαρακτηρίζουν τα άτομα αυτά.

Μέχρι το 1980 στη Μ. Βρετανία, παιδιά που αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην ανάγνωση και στη γραφή, θεωρούνταν "αργοί μαθητές" και "μαθητές που δεν προσπαθούν αρκετά". Ωστόσο, με την ψήφιση του πρώτου θεσμικού πλαισίου, σχετικά με τον Κώδικα Πρακτικής για τις Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ενεργοποιήθηκε και εφαρμόστηκε ένα σχέδιο δράσης για βοήθεια και υποστήριξη, από εξειδικευμένο προσωπικό, σε παιδιά που δεν κατακτούν βασικές σχολικές δεξιότητες. Η δεκαετία του '90, ευαισθητοποιεί δασκάλους και γονείς, οι οποίοι αρχίζουν σιγά σιγά και συνδέουν συγκεκριμένες μαθησιακές συμπεριφορές με την πιθανότητα το παιδί να έχει δυσλεξία.

Προχωρώντας, λοιπόν οι μαθητές αυτοί, τις σχολικές βαθμίδες με την κατάλληλη βοηθητική στήριξη από εξειδικευμένο προσωπικό, είχαν περισσότερες πιθανότητες να έχουν διευκολύνσεις, προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των εξετάσεων στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, να υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να πετύχαιναν βαθμολογία που αντικατόπτριζε τις πραγματικές τους ικανότητες. Η πιθανή λοιπόν, είσοδός τους στο Πανεπιστήμιο, με αντίστοιχες διευκολύνσεις (περισσότερο χρόνο στις γραπτές εξετάσεις, προφορική εξέταση, επιείκεια στα ορθογραφικά λάθη).

Φοιτητές που δεν έχουν διαγνωστεί κατά τη σχολική περίοδο.

Τα προαναφερθέντα πλεονεκτήματα, δεν είναι αυτονόητα για τους φοιτητές που ανήκουν σε αυτήν την ομάδα. Το γεγονός ότι δεν έλαβαν τα προηγούμενα χρόνια έγκαιρη διάγνωση της μαθησιακής τους δυσκολίας, τους στέρησε όλα εκείνα τα προνόμια, προκειμένου να τύχουν της βοήθειας εκείνης ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός πανεπιστημιακού κύκλου σπουδών. Η έλλειψη συγκεκριμένων οδηγιών όσον αφορά το χρόνο και  το διάβασμα δυσχεραίνει την όλη διαδικασία. από την πλευρά των καθηγητών, τώρα, επικρατεί η αντίληψη ότι όλοι οι φοιτητές κατέχουν ήδη τις προαπαιτούμενες δεξιότητες, προκειμένου να φέρουν εις πέρας τις εργασίες και να επιτύχουν στις εξετάσεις, Απόρροια αυτού, είναι να αποφεύγουν να διδάξουν στους φοιτητές ακαδημαικές δεξιότητες, όπως τη βιβλιογραφική ανασκόπηση ή τις βιβλιογραφικές αναφορές σε μια εργασία. Η αναντιστοιχία των προσδοκιών των φοιτητών και των πεποιθήσεων των καθηγητών, μπορεί να προκαλέσει ένα άσχημο ξεκίνημα των φοιτητών στην ακαδημαική τους καριέρα.

Πώς ο δυσλεξικός μαθητής επιλέγει τον τομέα των σπουδών του;

Παρόλο που η ακαδημαική επιτυχία συμβατικά εξαρτάται από την ικανότητα ανάγνωσης και γραφής, υπάρχουν πολλοί τομείς σπουδών, στους οποίους οι φοιτητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν άλλες γνωστικές και προσωπικές ικανότητες. Ορισμένοι φοιτητές με δημιουργικότητα έλκονται από τις καλές τέχνες, έναν τομέα που δεν εστιάζει στο γραπτό λόγο. Άλλοι φοιτητές με δυσλεξία έχουν πολύ καλές ικανότητες συλλογισμού και είναι ικανοί να "συλλαμβάνουν" πολύπλοκες έννοιες, γεγονός που μπορεί να τους ωθήσει να γίνουν άριστοι μαθηματικοί ή φυσικοί.

Επαγγέλματα, επίσης, που χαρακτηρίζονται από έμφυτα συναισθήματα κατανόησης και ενσυναίσθησης, είναι τα ανθρωπιστικά. Πολλοί δυσλεξικοί άνθρωποι διακατέχονται από τέτοιου είδους συναισθήματα, με αποτέλεσμα να είναι μία λύση να αναδείξουν οι άνθρωποι αυτοί το χαρακτήρα και τις δυνατότητές τους. Ακόμη, κάποιοι άλλοι έχουν άριστες οπτικοχωρικές ικανότητες και μια έμφυτη τάση για τρισδιάστατο τρόπο σκέψης. Αυτοί οι φοιτητές, επιλέγουν ως αντικείμενα σπουδών, την τέχνη, τη μηχανολογία ή την αρχιτεκτονική και πολλοί από αυτούς έχουν διαπρέψει σε αυτά.

Σκοπός της έγκαιρης διάγνωσης της δυσλεξίας, είναι να αναδειχθούν οι δυσκολίες, αλλά και οι δυνατότητες των ατόμων αυτών, με σκοπό να έχουν μια σωστή πυξίδα για τον επαγγελματικό τους προσανατολισμό, αλλά και να κάνουν ένα επάγγελμα στο οποίο δεν θα "δυσφορούν", αλλά θα έχουν συναίσθηση της προσφοράς τους.

Οι bullies δε γεννιούνται, γίνονται!

Το θέμα του σχολικού εκφοβισμού, αποτελεί ένα από τα πιο καίρια κοινωνικά προβλήματα. Αν και το ζήτημα προυπήρχε, η όξυνσή του τα τελευταία χρόνια, το καθιστά ένα από τα πιο πολυσυζητημένα των τελευταίων ετών.

Το πολυπρισματικό αυτό φαινόμενο βρίθει συζητήσεων και απόψεων και τα ερωτήματα που γεννιούνται σε κάποιον που ακούει για το θέμα αυτό, είναι  ποικίλλα. 
Κατά την παρατήρηση περιστατικού bullying στο σχολικό περιβάλλον που εργάζομαι, η απάντηση συναδέλφου, όταν του είπα ότι είδα θύτη να ασκεί εκφοβιστικές ενέργειες στο θύμα, με καθήλωσε και με έκανε να θέσω πολλά ερωτήματα στον εαυτό μου. Η απάντησή του ήταν "Μακριά από αυτόν. Μη μπλέκεις!".

Οι θύτες είναι συνήθως άτομα που υπερέχουν είτε σωματικά, είτε κοινωνικά στο σχολικό περιβάλλον, είτε είναι πιο δημοφιλείς σε σχέση με αυτά. Οι bullies/ νταήδες δε γεννιούνται,  γίνονται. Παρά,  τη φαινομενική υπεροχή τους, στην πραγματικότητα έχουν υποστεί ή συνεχίζουν να υφίστανται κάποια μορφή υποτίμησης ή θυματοποίησης από το οικογενειακό περιβάλλον. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, την ανάγκη υπεροχής τους στον κοινωνικό χώρο.

Ψυχολόγοι τονίζουν, ότι ακρογωνιαίο λίθο για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού, αποτελεί η σχέση του με τη μητέρα. Η έλλειψη φροντίδας, προστασίας από εξωτερικά αρνητικά ερεθίσματα αλλά και ψυχολογικής στήριξης του παιδιού, δημιουργούν ένα αίσθημα ανασφάλειας κι αδυναμίας. Το παιδί αισθάνεται ευάλωτο κι ανίκανο να διαχειριστεί τα συναισθήματά του. Έτσι, όλο αυτό κρύβεται πίσω από ένα προσωπείο υπεροχής και δύναμης,  το οποίο,  άμα πέσει, υπάρχει ο φόβος ότι θα αποκαλυφθούν τα πραγματικά χαρακτηριστικά του και οι αδυναμίες του.

Ακόμη, σε περίπτωση, που οι γονείς εκφοβίζουν και είναι αυταρχικοί απέναντι στα παιδιά τους, προβάλλουν εικόνες τρόμου και φόβου. Έτσι, το παιδί δεν αντέχει να έχει αυτό το ρόλο και στο σχολείο και μετατρέπεται σε νταή που κυριαρχεί και  'υποδουλώνει' το θύμα του.

Προσωπικά, θεωρώ πως πρέπει να μάθουμε στα παιδιά να αποδειχθούν τη δική τους εγγενή τρωτότητα και να συμβιβαστούν με τις ατέλειές τους, ξεπερνώντας το μίσος τους για τα περίεργα κι αδύναμα κομμάτια του εαυτού τους.

ΔΕΠΥ και Κοινωνικές Επαφές

Σε μια σχολική τάξη, αμεσως μετά το διάλειμμα, ο δάσκαλος μπαίνει για μαθημα και βρίσκει όλα τα παιδιά να κάνουν φασαρία.  Όταν μπαίνει ο δάσκαλος, όλα τα παιδιά σταματούν, εκτός από το παιδί με ΔΕΠΥ. Το παιδί με ΔΕΠΥ μπορεί να μην παρατηρήσει καν ότι μπήκε ο δάσκαλος, αλλά ακόμη και όταν τον δει, δεν είναι σε θέση να σταματήσει την ανάρμοστη συμπεριφορά. Το αποτέλεσμα αυτού, είναι ο δάσκαλος να επιπληξει μόνο το παιδί με ΔΕΠΥ.
Σύμφωνα με το DSM- IV, τα κύρια συμπτώματα της ΔΕΠΥ είναι η διάσπαση προσοχής σε συνδυασμό με την παρορμητικοτητα και την υπερκινητικοτητα, χαρακτηριστικα τα οποία, ανάλογα με την ωρίμανση του ατόμου, εξελίσσονται κι αλλάζουν.  Στα παιδιά σχολικής ηλικίας, διακρίνουμε 3 τύπους ΔΕΠΥ, με βάση τα επικρατεστερα συμπτώματα.

ΔΕΠΥ: τύπος απροσεξίας

• Αποσπάται εύκολα από διαφόρων ειδών ερεθισματα
• Αδυναμία συγκέντρωσης
• Λάθη από απροσεξία
• Αδυναμία μνήμης των σχολικών εργασιών
• Συχνά είναι ανοργάνωτος
• Δυσκολία να ακολουθήσει κανόνες κι οδηγίες

ΔΕΠΥ: Τύπος παρορμητικοτητας

• Αδυναμία να μείνει το άτομο ακίνητο
• Σηκώνεται όταν δεν του επιτρέπεται, αφού αδυνατεί να ακολουθήσει κανόνες
• Μη ακολουθία κανόνων σε παιχνίδια
• Διακόπτει τους άλλους, καθώς δε μπορεί να περιμένει τη σειρά του
• Απαντάει πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση

Ο τύπος αυτός είναι πιο συχνός σε παιδιά μικρότερης ηλικίας. Το ζήτημα της αδυναμίας συγκέντρωσης στα παιδιά αυτά δεν είναι ιδιαιτέρως εμφανες, καθώς δεν τους έχει ζητηθεί να λειτουργήσουν σε σχολική τάξη.

ΔΕΠΥ: Συνδυαστικος τύπος

Ο τυπος αυτός συναντάται σε παιδιά κι εφήβους που παρουσιάζουν συνδυασμό συμπτωμάτων.
Λόγω του ευρύ φάσματος των συμπτωμάτων, τα παιδιά με ΔΕΠΥ δεν μοιάζουν το ένα με το αλλο. Υπάρχουν διαφοροποιήσεις στην ένταση των συμπτωμάτων και μάλιστα μπορούν να παρατηρηθούν διακυμάνσεις στο ίδιο παιδί κατά τη διάρκεια της ημέρας.

ΔΕΠΥ και Κοινωνικές Επαφές
Το κοινωνικό επίπεδο των παιδιών με ΔΕΠΥ δυσχεραίνεται λόγω των παραπάνω συμπτωμάτων.  Αποτέλεσμα αυτού, είναι η δυσκολία ανάπτυξης καλών σχέσεων με πρόσωπα μεγαλύτερα και συνομηλίκους.
Οι χαρακτηρισμοί "ανυπάκουα" και "πεισματάρικα" είναι πολύ συχνοι στα παιδιά αυτά, λόγω του ότι αδυνατούν να συγκεντρωθούν κι έτσι χάνουν σημαντικά κομμάτια μιας συζήτησης. Απόρροια αυτού, είναι τα συνομήλικα παιδιά να απορρίπτουν τα παιδιά με ΔΕΠΥ κι έτσι το κυρίαρχο συναίσθημα για εκείνα να είναι η μοναξιά. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ εκδηλώνουν συναισθήματα άγχους και διαταραχής στην ενήλικη ζωή τους, καθώς και επιθετική συμπεριφορά, που έχει ως αποτέλεσμα την απόρριψη από τους συνομηλίκους τους.

Συναισθήματα οικογένειας 
"Η ΔΕΠΥ δεν είναι αποτέλεσμα κακής γονεϊκής φροντίδας". Αμέσως μετα τη διάγνωση της ΔΕΠΥ, τα κυρίαρχα συναισθήματα είναι ανησυχία και ενοχές πολλές φορές, αλλά και ανακούφιση κάποιες φορές, καθώς έχει βρεθεί η αιτία για τα προβλήματα του παιδιού τους.

Κλείνοντας, θα ήθελα να προτρέψω γονείς και εκπαιδευτικους να κανουν το εξής τεστ στον εαυτό τους. "Σκεφτείτε ότι είσαστε μπροστά σε ένα πολύ μεγάλο κοινό και κάνετε κάτι για το οποίο ντρέπεστε πολύ και νιώθετε αμηχανία.  Για παράδειγμα, κάποιος ενδέχεται να αισθάνεται αμήχανα και άσχημα τραγουδάει μπροστά σε πολύ κόσμο. Ποια είναι τώρα τα συναισθήματα σας?" 
Έτσι ακριβώς αισθάνεται ένα παιδί με ΔΕΠΥ, που έχασε πληροφορίες από μια συζήτηση κι εσείς του κάνετε ερωτήσεις πάνω σε αυτό το θέμα η' όταν του εξηγούν οι φίλοι του πως παίζεται ένα παιχνίδι κ σε λίγα λεπτά δεν μπορεί να τους ακολουθήσει γιατί δεν πρόσεξε.  Η υπομονή κ η αποδοχή είναι πάντα η λύση για την εξέλιξη, τη βελτίωση κ την εκμάθηση νέων πραγμάτων στα άτομα αυτά.