Ο δάσκαλος θα πρέπει να διδάσκει με τον τρόπο που μπορεί το παιδί να μάθει.

Με αφορμή την παρουσία μου τους τελευταίους μήνες, σε σχολική τάξη του γυμνασίου, μου γεννήθηκε η ανάγκη να μιλήσω για την διαφοροποιημένη διδασκαλία και την τεράστια σημασία της.

Ορισμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας:
Είναι μία θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προυπόθεση ότι οι δάσκαλοι θα πρέπει να προσαρμόσουν την διδασκαλία τους στη διαφορετικότητα των μαθητών.
Οι μαθητές σε μία σχολική τάξη διέπονται από εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, πριν εφαρμοστεί η διδασκαλία.

• Το μαθησιακό προφίλ του κάθε μαθητή, είναι διαφορετικό.
• Ο καθένας προέρχεται από διαφορετικό πολιτισμικό πλαίσιο.
• Έχουν διαφορετικά ενδιαφέροντα.
• Πολλοί απ' αυτούς έχουν μαθησιακές δυσκολίες.
• Έχουν διαφορετικά επίπεδα ετοιμότητας στο σχολείο.
• Έχουν διαφορετικό ρυθμό πρόσληψης πληροφοριών και νέων γνώσεων.
• Ενδέχεται να διακατέχονται από άγχος που προέρχεται από το οικογενειακό περιβάλλον.

Η ανάγκη για εφαρμογή της διαφοροποιημένης διδασκαλίας σήμερα, είναι επιτακτική, αν λάβουμε υπόψη όλους αυτούς τους παράγοντες. Οι παιδαγωγοί ως φορείς της εκπαίδευσης, θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τη διδασκαλία τους, προκειμένου να γίνει το μάθημα κατανοητό από όλα τα άτομα στη σχολική κοινότητα.

Για να υιοθετήσω τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, θα πρέπει πρώτα απ' όλα να συνδέω τους στόχους μου, με τα ενδιαφέροντα των μαθητών (όπου βέβαια, αυτό είναι εφικτό). Π.χ στο μάθημα της έκθεσης, να δοθεί ένα θέμα προσιτό και κοντά στα ενδιαφέροντα των μαθητών, στο μάθημα της γεωμετρίας, να γίνεται το μάθημα διαδραστικά προκειμένου να μην γίνει ανιαρό για ένα παιδί με ΔΕΠΥ. Ακόμη είναι απαραίτητο να προσαρμόσω την αξιολόγηση στον ιδιαίτερο τύπο, κάθε μαθητή και να αποφευχθεί κάθε είδους αξιολόγηση που προκαλεί άγχος.

Επιπλέον, επιδιώκω τη συνεργασία και αποφεύγω τη στείρα μάθηση και παπαγαλία. Το εκπαιδευτικό σύστημα, σήμερα, οξύνει το επιφανειακό διάβασμα και τη βαθμοθηρία, με αποτέλεσμα τα παιδιά να παιδεύονται ώρες ατελείωτες να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σχολείου. Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, σε αυτήν την περίπτωση, νιώθουν γι' αυτόν ακριβώς το λόγο ανίκανα. Επιδιώκοντας τη συνεργασία, μέσα από δραστηριότητες, εντείνεται το αίσθημα της προσφοράς και γίνεται καλύτερη κατανόηση του μαθήματος.

Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να επιδιώκει να βασίσει τη νέα γνώση, σε προηγούμενες - κατακτημένες γνώσεις (εποικοδομητισμός). Πρακτικά, εδώ ο μαθητής, αποκτάει το αίσθημα της ικανοποίησης ότι κατέχει τις προηγούμενες γνώσεις και ταυτόχρονα αποκτάει πιο εύκολα τις νέες.

Για να επιτευχθούν όλα αυτά, οι εκπαιδευτικοί, είναι αναγκαίο, να γνωρίζουν σε βάθος, όχι μόνο το γνωστικό επίπεδο των μαθητών, αλλά και τους ίδιους, σαν προσωπικότητες. Γνωρίζοντας τα "δυνατά" σημεία κάθε μαθητή, βασίζεσαι σ'αυτά, για να προχωρήσεις στη μετάδοση της νέας γνώσης. Οι ατομικές διαφορές, πάντα γοήτευαν τους εκπαιδευτικούς και αποτελούσαν πρόκληση γι' αυτούς, ανά τους αιώνες. Η κατανόηση της έννοιας των ατομικών διαφορών και η προσαρμογή της διδασκαλίας δίνουν κίνητρο στο επάγγελμά μας.

Η επικρατούσα πρακτική σήμερα

Η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών σήμερα, έχει σαν στόχο, τη διδασκαλία στο μέσο όρο της τάξης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, να χάνονται ευκαιρίες και ουσιαστικά οι περισσότεροι μαθητές να αποκλείονται από την διδασκαλία. Η αλήθεια είναι, ότι αυτό αποτελεί τον "εύκολο δρόμο" για εμάς τους εκπαιδευτικούς. Αρκεί όμως, να σκεφτούμε όλοι μία καθηγήτρια ή έναν καθηγητή που αποτέλεσε για εμάς στα σχολικά χρόνια, στόχο για να γίνουμε κι εμείς σαν αυτόν. Μπορεί να ήταν ένας αλλά και περισσότεροι από έναν, που άσκησαν το επάγγελμα του εκπαιδευτικού σαν λειτούργημα και στάθηκαν δίπλα σε εμάς ή τους συμμαθητές μας, μας έκαναν ακόμη και το πιο βαρετό μάθημα, ενδιαφέρον, έκαναν ακόμη και τον πιο "αργό" μαθητή να κατανοήσει και έλυσαν ακόμη και τις πιο αυτονόητες απορίες. Σίγουρα, φέρνουμε όλοι στο μυαλό μας από έναν! Ας ακολουθήσουμε λοιπόν το παράδειγμα των ανθρώπων αυτών και ας εμπνεύσουμε τους μαθητές μας.

Οικογένεια και παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες!!!

Όταν πρόκειται να αποκτήσεις ένα μωρό, είναι σαν να σχεδιάζεις ένα υπέροχο ταξίδι αναψυχής. Για παράδειγμα, το μεγάλο ταξίδι της ζωής σου στην Ιταλία. Τα σχεδιάζεις όλα! Αγοράζεις ένα σωρό ταξιδιωτικούς οδηγούς και κάνεις υπέροχα σχέδια, από το λεωφορείο που θα χρησιμοποιήσεις μέχρι ποια μέρα θα πας στο Κολοσσαίο και τη Fontana Di Ttrevi. Μαθαίνεις μερικές χρήσιμες εκφράσεις στα ιταλικά, για να είσαι σε θέση να συνεννοηθείς και όλα είναι υπέροχα!
Μετά από μήνες σχεδίων, φτάνει η μέρα της αναχώρησης. Ετοιμάζεις τις αποσκευές σου για να φύγεις και το αεροπλάνο απογειώνεται. Μετά από κάποιες ώρες ακούς την αεροσυνοδό από το μεγάφωνο "Καλώς ήρθατε στην Βιέννη"!Σκέφτεσαι "Βιέννη?", "Γιατί Βιέννη? Εγώ για Ιταλία ξεκίνησα!" "Σε όλη μου τη ζωή, ήθελα να κάνω το ταξίδι αυτό και να περπατήσω στη Ρώμη και στη Βενετία".
Υπήρξε μια αλλαγή στην πτήση. Το αεροπλάνο έχει προσγειωθεί στην Βιέννη και θα πρέπει να παραμείνετε εδώ. Το πιο σημαντικό είναι ότι δεν βρεθήκατε σε κάποιο απαίσιο μέρος.... απλώς διαφορετικό. Θα μπορούσαμε να πούμε λιγότερο φανταχτερό από την Ιταλία, αλλά με εξίσου υπέροχα μνημεία,
Έτσι, θα πρέπει να ενημερωθείς εκ νέου για τα αξιοθέατα, να προμηθευτείς νέους οδηγούς και να μάθεις και κάποιες χρήσιμες εκφράσεις. 
Είναι απλά ένα διαφορετικό μέρος! Σίγουρα είχες προετοιμαστεί για άλλο και άλλο προέκυψε, Αλλά αφού ξεπεραστεί το σοκ και μείνεις για λίγο εκεί, θα παρατηρήσεις τα υπέροχα παλάτια και τους ξεχωριστούς της κήπους.
Τώρα θα μου πεις, όλοι όσοι ξέρεις μιλούν και θα μιλούν για τις ομορφιές της Ιταλίας και εσύ πάντα θα σκέφτεσαι "Ναι, εκεί ήταν να πάω, αλλά τελικά, κάτι προέκυψε και κατέληξα στη Βιέννη.
Η απογοήτευση αυτού του ανεκπλήρωτου ονείρου για το μεγάλο ταξίδι της ζωής σου είναι μεγάλη...αλλά αν περάσεις της ζωής σου θρηνώντας επειδή δεν κατάφερες να πας στην Ιταλία, ίσως να μη μπορέσεις ποτέ να απελευθερωθείς για να χαρείς και να απολαύσεις τις ιδιαίτερες και μοναδικές ομορφιές της Βιέννης.


Είναι πολύ λογικό, οι γονείς να βλέπουν το παιδί τους σαν σωματική, ψυχική και πνευματική προέκταση του ίδιου τους του εαυτού. Το συναίσθημα αυτό είναι ακόμη πιο έντονο για τη μητέρα, η οποία κυοφορεί το έμβρυο και ένα κομμάτι του εαυτού της αλλά και του πατέρα, μεγαλώνει και αναπτύσσεται μέσα της. Οι γονείς όταν μαθαίνουν ότι περιμένουν παιδί, ονειρεύονται έναν ξανθό άγγελο με γαλάζια μάτια, που θα είναι το πιο έξυπνο, το πιο χαριτωμένο και γενικά το πιο....

Η εικόνα αυτή δεν περιλαμβάνει μέσα, ούτε μαθησιακές δυσκολίες, ούτε προβλήματα. Όταν λοιπόν αυτά εμφανίζονται, η εικόνα καταρρέει και ακολουθούνται τα εξής στάδια:

• σοκ: μόλις εμφανιστεί το συναίσθημα αυτό, ο γονιός προσπαθεί με σπασμωδικές κινήσεις, να διορθώσει τα πράγματα
• άρνηση: "όχι, το δικό μου το παιδί", "γιατί στο δικό μου?". Εδώ ο γονιός αρνείται να δει την πραγματικότητα και αμφισβητεί οποιαδήποτε έγκαιρη διάγνωση
• ενοχές: οι ενοχές ξεκινούν από την ιδέα ότι ο ίδιος είναι υπεύθυνος για την κατάσταση. Ανατρέχει στην κληρονομικότητα του άλλου γονέα, στους εκπαιδευτικούς και στο σύστημα εκπαίδευσης
• θρήνος: το συναίσθημα αυτό απορρέει από την αποδοχή για το γεγονός ότι το παιδί δεν θα ακολουθήσει το λαμπρό μέλλον, που ο γονιός είχε ονειρευτεί για εκείνο
• ενεργητική στάση: εδώ ο γονιός, έχοντας περάσει από όλα τα προηγούμενα στάδια, ψάχνει λύσεις προκειμένου να βοηθήσει το παιδί του.

Από την προσωπική μου εμπειρία, η ενήλικη ζωή παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες, διαφοροποιείται ανάλογα με το πώς το αντιμετώπισε ο γονιός και φυσικά, από την πρόωρη παρέμβαση που δέχτηκε το παιδί στα παιδικά του χρόνια. 

Ο ίδιος ο γονιός 

1. δεν θα πρέπει να συγκρίνει το παιδί του με άλλα  συνομήλικα παιδιά, 
2. θα πρέπει να κρατάει μια στάση σταθερή, επιβράβευσης στο παιδί του, αφού τα βήματα που θα κάνει θα είναι σχετικά αργά,σε σχέση με άλλα παιδιά της ηλικίας του.
3. οφείλει να παρέμβει όσο πιο έγκαιρα συνειδητοποιήσει την αδυναμία αυτή.
4. θα πρέπει να διαχωρίζει τα δικά του όνειρα από τα όνειρα και κυρίως τις δυνατότητες του παιδιού του.

"Ο μικρός μου αδερφός από το φεγγάρι"

"Ο μικρός μου αδερφός από το φεγγάρι" 

https://www.youtube.com/watch?v=sGb6JP8ktws: 

στα μάτια ενός μικρού παιδιού, ο αδελφός του κατάγεται από τον Άρη...

μετάφραση

"Θυμάμαι όταν ο μικρός μου αδελφός γεννήθηκε δεν ήξερε παρά να τρώει. Έτρωγε πολύ πολύ, έκλαιγε επίσης πολύ πολύ, αλλά αντιθέτως δεν κρατούσε κακία.

Τώρα ο αδελφός μου είναι μεγάλος αλλά δεν κινείται πολύ. Δεν λέει τίποτα. Καμιά φορά θα μου άρεσε να τον κάνω να γελάσει αλλά δεν γελάει. Κάνει σαν να μην με είδε σαν να μην με άκουσε. Ο μικρός μου αδελφός σα να βρίσκεται πάντα στα σύννεφα.

Είναι ήσυχος εκτός από τις φορές που βάζουμε την ηλεκτρική σκούπα, όταν βάζουμε κάτι να ψήσουμε, όταν περνάμε μέσα από ένα τούνελ ή όταν τραγουδάμε για τα γενέθλια, όταν έχουμε επισκέπτες που εκείνος δεν επιθυμεί, όταν του κόβουμε τα νύχια, όταν χειροκροτούμε και όταν τον σταματάμε από το παιχνίδι, τότε θυμώνει πάρα πολύ και δεν είναι καθόλου αστείο!

Ο μπαμπάς και η μαμά είναι υποχρεωμένοι να του κόβουν τα μαλλιά όταν κοιμάται, πολύ απαλά.

Ο μικρός μου αδελφός πάει στον παιδικό σταθμό αλλά δεν παίζει με τα άλλα παιδιά, κοιτάζει στο κενό. Κάθε φορά που πηγαίνουμε βόλτα οι κύριοι και οι κυρίες μας κοιτάζουν πολύ επίσης και μετά ο αδελφός μου κάνει παράξενες κινήσεις, κουνάει τα χέρια του σαν να επρόκειτο να πετάξει. Υπάρχουν άνθρωποι που φοβούνται γιατί νομίζουν ότι είναι μια αρρώστια που μπορεί να μεταδοθεί.

Του κάνω δώρα μπιζού, του αρέσουν τα μπιζού γιατί λάμπουν αλλά δεν τα αγγίζει, ή πολύ λίγο, με την άκρη του δαχτύλου.

Έχει δει πολλούς ειδικούς, πολλούς, πολλούς, τους βλέπει συχνά. Ο μπαμπάς και η μαμά λένε ότι δεν είναι όπως όλος ο κόσμος, είναι λίγο περίεργος. Εγώ όμως κοιτάζω πάντα τον μικρό αδελφό, αυτόν τον μικρό αδελφό που κοιτάζει πάντα τον ουρανό, ακόμα και όταν πηγαίνουμε για ψώνια, ακόμα και στο αυτοκίνητο του αρέσει να κοιτάζει τον ουρανό.

Ο μικρός μου αδελφός έχει γεννηθεί όπως όλος ο κόσμος, αλλά έρχεται από το φεγγάρι. Ε, ναι του αρέσει αυτό που γυαλίζει όπως το φεγγάρι. Του αρέσει ότι είναι στρογγυλό και μοιάζει στο φεγγάρι, όπως και τα καπάκια στα φρεάτια και κάθε φορά που βρίσκεται μπροστά σε ένα από αυτά, εάν θέλουμε να προχωρήσει, θα πρέπει να βάλουμε το πόδι μας πάνω στο καπάκι και δεν το βλέπει πια και συνεχίζει τον δρόμο του.

Του αρέσει επίσης να ανεβαίνει τις σκάλες όχι όμως και να τις κατεβαίνει. Προτιμά να ανεβαίνει και δεν σταματά. Ανεβαίνει, ανεβαίνει. Ο μικρός μου αδελφός είναι ένας πρίγκιπας, ένας πρίγκιπας - μαέστρος ορχήστρας. Εγώ θα ήθελα να ήμουνα μια νεράιδα να του κάνω μάγια ώστε να προτιμήσει να είναι εδώ από ότι στο φεγγάρι και έτσι να του δώσω το χέρι μου για να έρθει μαζί μου.

Με τον μικρό μου αδελφό έχουμε εφεύρει μια γλώσσα οι δυο μας. Παίζουμε το παιχνίδι με το καπέλο. Φοράω το καπέλο και εκείνος γελά και μετά τρέχει μετά από πίσω μου. Εκείνη την στιγμή είμαστε οι δυο μας και είναι ωραία.

Τον κόσμο του φεγγαριού...

δεν τον γνωρίζουμε καλά.

Έχουμε ανέβει

αλλά ξεχάσαμε
να τον εξερευνήσουμε καλά.

Για να καταλάβουμε τον μικρό μας άνθρωπο

πρέπει να κάτσουμε, να κοιτάξουμε και
να μην μας πτοήσουν όλες αυτές οι πράξεις

απόσυρσής του αλλά κυρίως
σιγά-σιγά να τον οδηγήσουμε να γευτεί
τον δικό μας κόσμο.

Οφείλουμε να οπλιστούμε με υπομονή

για να καταφέρουμε να κρεμάσουμε στο φεγγάρι
μια χρυσή κλωστή που να φτάνει μέχρι την παλαιά γη.

Μέχρι πού αυτός ο μικρός αδελφός του φεγγαριού

θα έρθει να μας συναντήσει;

Μέχρι που θα πάμε, εμείς, για να τον συναντήσουμε;..."

Ορισμός του αυτισμού:

O Αυτισμός είναι μια διάχυτη διαταραχή ψυχολογικής ανάπτυξης του ατόμου. Ο όρος Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή (Δ.Α.Δ)περιλαμβάνει:

• δυσκολίες στις κοινωνικές συναναστροφές, συναλλαγές αλλά και στη συναισθηματική αμοιβαιότητα
• δυσκολίες στον τρόπο επικοινωνίας, καθώς δεν υπάρχει διάκριση ανάμεσα στο πρέπον και το μη πρέπον
• στερεότυπο, επαναλαμβανόμενο ρεπερτόριο δραστηριοτήτων, καθώς και επαναλαμβανόμενες κινήσεις και συμπεριφορές
• ανομοιογενή ανάπτυξη γνωσιακών λειτουργιών

Αρκεί να αναφέρω ότι τα χαρακτηριστικά αυτά ποικίλλουν σε βαρύτητα, από άτομο σε άτομο.

Στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές περιλαμβάνονται, σύμφωνα με το ταξινομικό εγχειρίδιο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας ICD10, τα σύνδρομα που αναφέρονται παρακάτω, ενώ δίπλα τους υπάρχουν και οι ονομασίες που κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκαν για να υποδηλώσουν αυτά, καθώς και μια μικρή περιγραφή:

1. αυτισμός της παιδικής ηλικίας: βρεφικός αυτισμός, βρεφική ψύχωση, σύνδρομο Κanner (τα παιδιά αυτά γεννιούνται και έρχονται στον κόσμο με εγγενή αδυναμία να αναπτύξουν τη βιολογικά καθορισμένη συναισθηματική επαφή)
2. άτυπος αυτισμός: νοητική καθυστέρηση με αυτιστικά χαρακτηριστικά
3. σύνδρομο Rett: αποτελεί μια περίπλοκη γενετικά νευρολογική διαταραχή, η οποία εμφανίζεται μόνο σε κορίτσια. Συνηθέστερα σχετίζεται με βαριά νοητική υστέρηση και κινητική αναπηρία
4. παιδική αποδιοργανωτική διαταραχή: σύνδρομο Heller (μοιάζει με τον αυτισμό αλλά εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 10 ετών. Για να δοθεί η διάγνωση αυτή, θα πρέπει το παιδί να έχει φυσιολογική ανάπτυξη τα 2 πρώτα χρόνια και στη συνέχεια να έχει απώλεια των δεξιοτήτων που αποκτήθηκαν τα 2 προηγούμενα χρόνια στους τομείς: γλωσσική έκφραση ή αντίληψη, κοινωνικές δεξιότητες, κινητικές δεξιότητες, παιχνίδι, προσαρμοστική συμπεριφορά, έλεγχος του ορθού ή της κύστης)
5. σύνδρομο Asperger: σχιζοειδής διαταραχή της παιδικής ηλικίας
6. Διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή. μη καθοριζόμενη
7. Άλλες διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές

Σύμφωνα με το DSM- IV ( Εγχειρίδιο Διαγνωστικής και Στατιστική της Αμερικάνικης Ψυχιατρικής Εταιρίας), ένα άτομο με αυτισμό θα πρέπει να παρουσιάζει έξι από τα παρακάτω δώδεκα κριτήρια, εκ των οποίων τα δύο να έχουν σχέση με την κοινωνική αλληλεπίδραση και το ένα να έχει σχέση με την περιοχή της στερεότυπης επικοινωνίας

Κριτήρια που έχουν σχέση με την κοινωνική αλληλεπίδραση:

• εμφανής μειονεξία στη μη λεκτική συμπεριφορά
•  αδυναμία ανάπτυξης σχέσεων με συνομίληκους 
• απουσία αυθόρμητης αναζήτησης άλλων με σκοπό το μοίρασμα των ενδιαφερόντων
•  απουσία συναισθηματικής αμοιβαιότητας

Κριτήρια που έχουν σχέση με την επικοινωνία:

• καθυστέρηση ανάπτυξης προφορικού λόγου
•  χρήση στερεότυπων εκφράσεων (πολλές φορές χρήση λεξιλογίου, μικρότερης ηλικίας)
• αδυναμία ανάπτυξης διαλόγου ή συμμετοχής σε συζήτηση
• αδυναμία συμμετοχής σε παιχνίδια με στοιχεία προσποίησης ή μίμησης

Κριτήρια που έχουν σχέση με στερεότυπη συμπεριφορά:

• στερεότυπες κινήσεις
• ενασχόληση με συγκεκριμένα αντικείμενα και πολλές φορές με συγκεκριμένα μέρη των αντικειμένων αυτών
• έντονη ενασχόληση με περιορισμένο πρότυπο ενδιαφερόντων
• δύσκαμπτη προσκόλληση σε μη λειτουργικές τελετουργίες

Άλλα συνοδά χαρακτηριστικά των παιδιών με αυτισμό:

• μη αναμενόμενες συναισθηματικές αντιδράσεις, όπως γέλιο, κλάμα, φωνή χωρίς λόγο

• αντοχή στον πόνο

• έλλειψη φοβίας σε καταστάσεις πραγματικού κινδύνου

• διαταραχές στον ύπνο

• προβλήματα στη διατροφή

• ανωμαλίες στην ανάπτυξη αλλά και εξέλιξη συγκεκριμένων γνωστικών λειτουργιών

• υπερκινητικότητα  - παρορμητικότητα

• αυτοτραυματική συμπεριφορά

• παράξενες αντιδράσεις σε αισθητηριακά ερεθίσματα

Ο δυσλεξικός φοιτητής.

Δεν είναι λίγα τα άτομα, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, τα οποία προχωρούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, χωρίς να έχει διαγνωστεί η δυσλεξία η οποία αντιμετωπίζουν. Δυσκολίες στο σχολείο, όπως η καθυστέρηση στην εκμάθηση της ανάγνωσης, η δυσχέρεια στη "φωναχτή" ανάγνωση και ο αργός ρυθμός σε προφορικό και γραπτό λόγο, πολλές φορές δεν διαπιστώνονται επίσημα από γονείς και εκπαιδευτικούς, με αποτέλεσμα οι φοιτητές να μην έχουν γνώση της δυσλεξίας,η οποία τους ταλαιπωρεί.

Πριν βγάλουμε, βέβαια, οποιοδήποτε συμπέρασμα, θα πρέπει να αποκλείσουμε άλλα εμπόδια στη μάθηση. Κάποια από αυτά είναι προβλήματα στην ακοή ή την όραση, εκπαιδευτικές εμπειρίες και ευκαιρίες που είχε το άτομο κατά τα σχολικά έτη, η μητρική γλώσσα ή άλλες μαθησιακές δυσκολίες όπως η δυσπραξία, η ΔΕΠ-Υ ή το σύνδρομο Asperger. Ωστόσο, δεν αποκλείεται ένας ή περισότεροι από αυτούς τους παράγοντες,να συνυπάρχουν με τη δυσλεξία. Ο ρόλος εδώ του ειδικού εκπαιδευτικού, είναι να διαχωρίσει τα πιθανά αίτια των δυσκολιών αυτών.

Φοιτητές που μιλούν τα ελληνικά ως δεύτερη γλώσσα:

Οι δίγλωσσοι φοιτητές σε οποιαδήποτε χώρα, αντιμετωπίζουν αρκετές δυσκολίες, καθώς η μητρική τους γλώσσα διαφέρει από την επίσημη της χώρας σπουδών. Οι εξετάσεις λοιπόν, είναι σημαντικό να γίνονται με ορισμένες διευκολύνσεις, οι οποίες θα βοηθήσουν τους φοιτητές να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις των μαθημάτων. Οι διευκολύνσεις αυτές είναι: περισσότερος χρόνος (τον οποίο θα καθορίσει ο αρμόδιος καθηγητής), παράβλεψη ορθογραφικών λαθών σε μαθήματα που δίνεται περισσότερη έμφαση στο νόημα, περαιτέρω διευκρινήσεις, όπου αυτό είναι εφικτό και σε περιπτώσεις που είναι δυνατό, η προφορική εξέταση να γίνεται στη μητρική γλώσσα.

Είναι απλοικό να ισχυριστεί κάποιος ότι οι δίγλωσσοι φοιτητές δεν μπορούν να διαγνωστούν με δυσλεξία. Είναι πολύ πιο δύσκολο να κάνει κάποιος θετική διάγνωση δυσλεξίας από τη στιγμή που ο φοιτητής κάνει συγκεκριμένο τύπο λαθών και έχει αδυναμίες σε γνωστικούς τομείς που σχετίζονται με τη δυσλεξία.

Τα τεστ που θα χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση της δυσλεξίας σε ενήλικες θα πρέπει να αξιολογούν ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων καθώς επίσης, να είναι σταθμισμένα. Με τον όρο σταθμισμένα εννοούμε δοκιμασίες που συγκρίνουν την επίδοση του ατόμου με τις επιδόσεις του γενικού πληθυσμού της ίδιας ηλικίας.

Τί πρέπει να περιλαμβάνει η ολοκληρωμένη διαγνωστική έκθεση:

1. περίληψη του οικογενειακού και σχολικού πλαισίου, βασικές πληροφορίες του ιστορικού του ατόμου
2. επίδοση στην ανάγνωση και στη γραφή (γραπτή έκφραση και ορθογραφία)
3. λεκτικές και μη λεκτικές ικανότητες
4. συμπέρασμα: με βάση τα παραπάνω γίνεται αναφορά στο αν στοιχειοθετείται ή όχι η διάγνωση της δυσλεξίας
5. προτεινόμενες διευκολύνσεις: εδώ, το κάθε πανεπιστήμιο προτείνει το είδος της στήριξης που θα ωφελούσε το φοιτητή.

Δυσπραξια

Πολλές φορές, η διαγνωστική αξιολόγηση της δυσλεξίας μπορεί να αποκαλύψει συμπτώματα δυσπραξιας. Πρόκειται για δύο διαφορετικές μαθησιακές δυσκολίες οι οποίες όμως,μπορεί να συνυπάρχουν.

Η δυσπραξια είναι μια ειδική μαθησιακη δυσκολία που σχετίζεται με την αδρά και λεπτή κινητικότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις που έχουμε μια διαγνωστική έκθεση ατόμου που αντιμετωπίζει δυσλεξία, υπάρχει  πιθανότητα να συγκεντρώνει στοιχεία και δυσπραξιας.

Το Ίδρυμα για τη δυσπραξια δίνει τον ακόλουθο ορισμό:
"Η αναπτυξιακή δυσπραξια είναι μια βλάβη ή ανωριμότητα της οργάνωσης της κίνησης. Η αδυναμία του εγκεφάλου να επεξεργαστεί σωστά πληροφορίες και να τις μεταδώσει σωστά με τη μορφή ολοκληρωμένων μηνυμάτων,έχει ως απόρροια τη δυσπραξια. Το άτομο που έχει αυτή τη μαθησιακη δυσκολία, αδυνατεί να σχεδιάσει, να οργανώσει και να ολοκληρώσει πράξεις που επιθυμεί.


Φοιτητές και μαθητές με δυσπραξια έχουν ακατάστατο γραφικό χαρακτήρα, φτωχή αίσθηση προσανατολισμου και πολλές φορές δυσκολία σε αθλητικές δραστηριοτητες. Είναι απαραίτητο, οι εκπαιδευτικοι να μπορούν να ξεχωρίσουν τους τομείς που επηρεάζει η Δυσλεξία και η Δυσπραξια, ώστε να μπορέσουν να βοηθήσουν τους μαθητές ή φοιτητές τους. 

Έξυπνες λύσεις για παιδιά με δυσορθογραφία

Η αλήθεια είναι πως το φαινόμενο της δυσορθογραφίας ταλαιπωρεί πολύ τα παιδιά με δυσλεξία και άλλες μαθησιακές δυσκολίες. Η σωστή, όμως ενημέρωση και καθοδήγηση, οδηγεί τα παιδιά στο να γίνουν λειτουργικά και να ανακτήσουν την αυτοπεποίθησή τους. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, πως η γραφή αποτελεί το σημαντικότερο τρόπο έκφρασης.

Όπως έχω αναφέρει και σε προηγούμενα άρθρα μου, το σημαντικότερο και το πρώτο βήμα που θα βοηθήσει είναι η έγκαιρη διάγνωση και η αποδοχή της δυσκολίας από τους γονείς.

Τα βήματα που ακολουθούν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν από γονείς αλλά και από ανθρώπους που δεν είναι ειδήμονες στο χώρο και έχουν στόχο στην απόκτηση ικανότητας εμπλουτισμού.

• Για να βοηθήσουμε το παιδί, το πρώτο που θα πρέπει να κάνουμε είναι να βεβαιωθούμε ότι κατανοεί τη διαφορά μεταξύ θέματος και κατάληξης. Για να το πετύχουμε αυτό, μπορούμε, χρωματίζοντας τη φωνή μας, να κλίνουμε τη συγκεκριμένη λέξη ώστε να εμπεδώσει μέχρι που μένει σταθερό και από που αρχίζει και διαφοροποιείται.

Έξυπνο τρικ για επιτύχουμε το συγκεκριμένο στόχο: Παίρνουμε καρτέλες με εικόνες οι οποίες ανταποκρίνονται στην ηλικία του παιδιού και φυσικά είναι ευδιάκριτες ή κόβουμε εικόνες από περιοδικά. Ακριβώς από κάτω σε ένα χαρτί γράφω τη λέξη και ζητάω από το παιδί να χρωματίσει με χρώμα της αρεσκείας του, το θέμα της λέξης (η απόκτηση πρωτοβουλίας στην περίπτωση των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες, είναι καθοριστικής σημασίας).

Ύστερα, ανακατεύω τις λέξεις και του ζητώ να τις τοποθετήσει κάτω από τις αντίστοιχες εικόνες. Εδώ, σε ηλικιακά, μεγαλύτερα παιδιά, είναι ακόμη πιο δημιουργικό, ο εκπαιδευτικός να μη βλέπει την εικόνα και το παιδί να προσπαθεί να την περιγράψει, χωρίς να πει τη λέξη.

Υπαγορεύω τη λέξη. Αν τα λάθη επιμένουν στις ίδιες λέξεις, η πλαστελίνη είναι μια αποτελεσματική μέθοδος για να βοηθήσει το παιδί να σχηματίσει το γράμμα της λέξης, αφού η όραση συνυπάρχει με την αφή.

• Το δεύτερο βήμα είναι η εκμάθηση των καταλήξεων. Σε αυτή την περίπτωση ομαδοποιώ λέξεις με κοινά χαρακτηριστικά.

π.χ ρήματα σε -ώ και -ω

ουσιαστικά σε -ω και -ο

επίθετα σε -εινός, -ινός, -οινός, -ηνός, -υνός.

ουσιαστικά σε -είς και ρήματα σε -είς

Γράφω όσες περισσότερες λέξεις μπορώ στην κάθε κατηγορία. Στη συνέχεια ζητάω από το παιδί να της δει και να τις αντιγράψει σε χαρτί ή σε υπολογιστή (υπάρχουν περιπτώσεις που ο υπολογιστής έχει να επιδείξει θεαματικά αποτελέσματα σε παρόμοιες περιπτώσεις, καθώς στα παιδιά αποτυπώνεται καλύτερα η ορθογραφία μιας λέξης με χρώματα του υπολογιστή και φυσικά όχι χειρόγραφα).

Δίνω στο παιδί ένα κείμενο ευχάριστο και διασκεδαστικό και κοντά στα ενδιαφέροντά του, στο οποίο όμως είναι κενές οι καταλήξεις των λέξεων και ζητάω από το παιδί να γράψει με κόκκινο την κατάληξη -είς όπου αυτή είναι ουσιαστικό και με μπλε όπου αυτή είναι ρήμα.

Μόλις εμπεδώσει τις συγκεκριμένες ομάδες λέξεων, προχωράω στους διφθόγγους και γενικότερα σε δυσκολότερες ομάδες λέξεων.

• Όταν φθάσει το παιδί στην τάξη που θα πρέπει να μάθει την ορθογραφία του σχολείου, επαναλαμβάνω όλα τα παραπάνω βήματα μαζί.

Αρχικά λοιπόν, κάνουμε μια φωναχτή ανάγνωση της ορθογραφίας και ζητάμε από το παιδί να το κάνει εικόνα αυτό το οποίο περιγράφει η πρόταση (όσο αυτό φυσικά, είναι δυνατόν).

Στη συνέχεια χωρίζουμε στις λέξεις, στις οποίες αυτό είναι δυνατό το θέμα από την κατάληξη και ζητάμε από το παιδί να τις χρωματίσει.

Όταν πια θα έχει φθάσει σε σημείο να τη γράψει μόνο του, καλό τα ήταν να γράψει το θέμα και τις καταλήξεις με τα χρώματα που είχε επιλέξει νωρίτερα.

Ας μην ξεχνάμε βέβαια πως η επανάληψη είναι μήτηρ μαθήσεως, άρα μια επανάληψη πριν πάει στο σχολείο θα επιφέρει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Το πριν...και το μετά!

Γραπτό δυσλεξικής μαθήτριάς μου, α' γυμνασίου, που μόλις είχα αναλάβει

Η εξέλιξή της μετά από 4 μήνες δουλειάς στις αδυναμίες της.

Παρατηρήσεις:

Στο πρώτο γραπτό είναι φανερές οι συνεχείς επαναλήψεις.

Η έλλειψη παραγράφων 

Έλλειψη διαρθρωτικών λέξεων.

Αδυναμία να γεμίσει μια μικρή, για την ηλικία της, παράγραφο, που της είχα οριοθετήσει.

Έλλειψη φαντασίας

Φτωχό λεξιλόγιο.

Πολύ περισσότερα ορθογραφικά λάθη 

Μετά από πολλή και καθημερινή εστιασμένη δουλειά, στις αδυναμίες αυτές, νομίζω πως κάτι καταφέραμε!